संयुक्त राष्ट्रांच्या इंटरनॅशनल टेलिकम्युनिकेशन युनियनच्या (ITU) रेडिओकम्युनिकेशन ब्युरोच्या संचालक पदासाठी भारताने डॉ. रेवती मन्नेपल्ली यांचे नामांकन केले आहे. नोव्हेंबर २०२६ मध्ये होणाऱ्या या निवडणुकीत पाकिस्तानने दिलेल्या पाठिंब्यामुळे भारताची दावेदारी अधिक मजबूत झाली आहे.
जागतिक टेलिकॉम क्षेत्रात भारताचा प्रभाव वाढवण्याचा प्रयत्न
भारत आता जागतिक टेलिकॉम गव्हर्नन्समध्ये मोठी भूमिका बजावण्याच्या तयारीत आहे. भारताने दळणवळण विभागातील ज्येष्ठ सल्लागार डॉ. रेवती मन्नेपल्ली यांना ITU च्या रेडिओकम्युनिकेशन ब्युरोच्या (BR) संचालकपदासाठी उमेदवार म्हणून उभे केले आहे. हे पद तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, कारण रेडिओ-फ्रिक्वेन्सी स्पेक्ट्रम आणि सॅटेलाईट ऑर्बिटच्या जागतिक मानकांबाबत निर्णय घेण्याचे काम हे ब्युरो करते.
निवडणुकीचे गणित आणि आव्हाने
नोव्हेंबर २०२६ मध्ये दोहा, कतार येथे होणाऱ्या 'ITU प्लेंपोटेंशिअरी कॉन्फरन्स'मध्ये या निवडणुकीचा निकाल लागेल. फ्रान्स आणि जर्मनी यांसारख्या बलाढ्य देशांचे उमेदवार रिंगणात असल्याने स्पर्धा तगडी आहे. मात्र, युरोपमधील दोन उमेदवार असल्यामुळे तिथली मते विभागली जाण्याची शक्यता आहे, ज्याचा फायदा भारताला होऊ शकतो.
पाकिस्तानचा अनपेक्षित पाठिंबा
या घडामोडीत एक रंजक बाब म्हणजे, पाकिस्तानने डॉ. मन्नेपल्ली यांच्या उमेदवारीला जाहीर पाठिंबा दर्शवला आहे. याला प्रादेशिक समन्वयाचा एक भाग मानले जात असून, यामुळे आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रात भारताची स्थिती अधिक सक्षम झाली आहे.
भारतासाठी हे पद का महत्त्वाचे?
सध्याच्या सॅटेलाईट इंटरनेटच्या युगात, Jio आणि Starlink सारख्या कंपन्यांना सॅटेलाईट ऑर्बिटसाठी आंतरराष्ट्रीय नियमांवर अवलंबून राहावे लागते. जर भारताचा प्रतिनिधी या संचालकपदावर बसला, तर २०२७-२०३० या कालावधीत सॅटेलाईट आणि ५जी/६जी तंत्रज्ञानाशी संबंधित धोरणे ठरवण्यात भारताचा शब्द प्रमाण ठरेल. येत्या काळात भारत केवळ या पदासाठीच नाही, तर ITU कौन्सिलच्या पुन्हा निवडीसाठी आणि २०३० च्या प्लेंपोटेंशिअरी कॉन्फरन्सचे यजमानपद मिळवण्यासाठीही प्रयत्नशील आहे.