IIT Madras च्या नवीन अहवालानुसार, AI मुळे पूर्णपणे नोकऱ्या जाण्याऐवजी केवळ काही ठराविक कामांचे स्वरूप बदलणार आहे. याचा थेट परिणाम भारतीय IT आणि BPO क्षेत्रातील कंपन्यांवर होणार असून, गुंतवणूकदारांसाठी 'वर्कफोर्स रिस्किलिंग'वर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.
कामाचे बदलणारे स्वरूप
IIT Madras मधील वाधवानी स्कूल ऑफ डेटा सायन्स अँड आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या नवीन शोधनिबंधाने नोकऱ्यांबाबतच्या भीतीला छेद दिला आहे. AI सर्व मानवी श्रम हिरावून घेईल, ही भीती चुकीची असून, AI हे केवळ कामातील विशिष्ट कार्ये (tasks) बदलण्याचे एक साधन आहे, असे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
IT आणि BPO क्षेत्रावर प्रभाव
भारतीय IT क्षेत्रातील दिग्गज कंपन्या जसे की TCS, Infosys आणि HCLTech आधीच कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी AI चा वापर करत आहेत. अहवालानुसार, 'गुड-इनफ' (good-enough) AI सोल्यूशन्स बुककीपिंग आणि BPO कामांमध्ये वेगाने पसरत आहेत. यामुळे खर्च कमी करण्यासाठी बेसिक कामांचे ऑटोमेशन करण्याचे दबाव कंपन्यांवर कायम राहील.
'AI-कॉस्ट जिओग्राफी' म्हणजे काय?
या अहवालात एक महत्त्वाची संकल्पना समोर आली आहे ती म्हणजे 'AI-कॉस्ट जिओग्राफी'. लहान बिझनेस हबमध्ये स्वस्त AI टूल्स वेगाने तैनात होत आहेत, तर प्रगत तंत्रज्ञानासाठी अजूनही मोठ्या शहरांमध्ये मोठ्या गुंतवणुकीची गरज आहे. यामुळे बाजारात एक प्रकारची दरी निर्माण होत आहे.
इंडिया AI मिशन आणि सरकारी गुंतवणूक
भारत सरकारने २०२४ मध्ये ₹१०,००० कोटींपेक्षा जास्त गुंतवणुकीसह 'IndiaAI Mission' जाहीर केले आहे. याचा उद्देश पायाभूत सुविधा निर्माण करणे आणि MSMEs ला स्वस्त AI टूल्स उपलब्ध करून देणे हा आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
कंपन्यांनी केवळ ऑटोमेशनवर अवलंबून न राहता कर्मचाऱ्यांना अधिक चांगल्या कामासाठी रिस्किल (Reskilling) करणे आवश्यक आहे. जर कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांच्या कौशल्यांवर लक्ष दिले, तरच त्यांना दीर्घकालीन स्थिरता मिळेल. गुंतवणूकदारांनी कंपन्या केवळ अल्पकालीन बचत पाहत आहेत की कर्मचाऱ्यांना भविष्यासाठी तयार करत आहेत, याकडे बारीक लक्ष देणे गरजेचे आहे.