IIT Madras द्वारे इनक्युबेटेड Bodhan AI ने भारताच्या शिक्षण क्षेत्रासाठी चार नवीन फाउंडेशनल AI मॉडेल्स लाँच केले आहेत. २२ पेक्षा जास्त भारतीय भाषांमध्ये काम करणाऱ्या या 'डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर'मुळे एडटेक स्टार्टअप्स आणि शाळांचा तंत्रज्ञान खर्च कमी होणार आहे.
शिक्षण क्षेत्रातील तंत्रज्ञान सोपे आणि स्वस्त करण्यासाठी Bodhan AI ने विशेष पाऊल उचलले आहे. AI4Bharat रिसर्च लॅबच्या भागीदारीत विकसित केलेल्या या प्रोजेक्टमध्ये NVIDIA तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे. हे मॉडेल्स स्पीच रेकग्निशन, टेक्स्ट-टू-स्पीच, आणि मशीन ट्रान्सलेशन यांसारख्या सुविधा पुरवणार आहेत, ज्यामुळे स्थानिक शाळांना आता स्वतःचे सॉफ्टवेअर शून्यातून तयार करावे लागणार नाही.
एडटेक कंपन्यांचा खर्च कमी होणार
अनेक छोट्या स्टार्टअप्ससाठी AI मॉडेल्सना ट्रेन करण्याचा खर्च आवाक्याबाहेर असतो. Bodhan AI हे 'डिजिटल पब्लिक गुड' म्हणून उपलब्ध करून दिल्याने, डेव्हलपर्सना २० हून अधिक भारतीय भाषांमधील प्रगत AI टूल्सचा वापर करता येणार आहे. यामुळे तंत्रज्ञानातील दुय्यम कामे कमी होऊन विकासाचा वेग वाढणार आहे.
क्लासरूममध्ये AI चा वापर
या प्रोजेक्ट अंतर्गत 'Student TutorBot' लाँच केला आहे, जो इयत्ता ६ ते १२ मधील विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शक म्हणून काम करेल. हे बॉट थेट उत्तरे न देता विद्यार्थ्यांना विषयाचे आकलन होण्यास मदत करतील. तसेच, शिक्षकांसाठी 'Teacher Assistant Bot' आणले असून, याद्वारे लेसन प्लॅन्स आणि क्विझ तयार करण्याचे काम स्वयंचलित (Automate) होणार आहे.
भविष्यातील आव्हाने
Bodhan AI हा एक संशोधन प्रकल्प असल्याने त्याचा शेअर बाजारावर कोणताही थेट परिणाम नाही. मात्र, या प्रोजेक्टची दीर्घकालीन टिकाऊपणा (Sustainability) आणि विद्यार्थ्यांचा डेटा सुरक्षित ठेवणे हे मोठे आव्हान असेल. सध्या डेटा प्रायव्हसीचे नियम पाळण्यासाठी एनोनिमायझेशन प्रोटोकॉलचा वापर केला जात असला तरी, या मॉडेल्सचा विस्तार आणि देखभाल भविष्यात कशी होते, याकडे संपूर्ण एडटेक क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.