जागतिक टेक कंपन्या आता AI इन्फ्रास्ट्रक्चर उभारण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर कर्ज घेत आहेत. २०३० पर्यंत **$२ ट्रिलियन** कॅश फ्लोचे लक्ष्य गाठण्यासाठी **२७%** वार्षिक वाढीची गरज आहे, पण वाढते व्याजदर आणि 'शॅडो बॉरोइंग'मुळे गुंतवणूकदारांच्या चिंतेत भर पडली आहे.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या शर्यतीत टिकून राहण्यासाठी जगातील बड्या टेक कंपन्यांनी कर्जाचा मार्ग स्वीकारला आहे. केवळ स्वतःच्या कॅश रिझर्व्हवर अवलंबून न राहता, डेटा सेंटर्स उभारण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर कर्ज घेतले जात आहे. मात्र, हा खर्च खरोखरच $२ ट्रिलियन चा कॅश फ्लो निर्माण करेल का, हा प्रश्न आता जागतिक बाजारात चर्चेचा विषय ठरला आहे.
'शॅडो बॉरोइंग'चा धोका
कंपन्या आता बॅलन्स शीटवर थेट कर्ज दाखवण्याऐवजी जॉइंट व्हेंचर्स आणि खाजगी कर्जदारांच्या मदतीने प्रकल्प उभारत आहेत. यालाच 'शॅडो बॉरोइंग' म्हटले जात आहे. यामुळे पुस्तकांवरील कर्जाचे आकडे कमी दिसतात, पण प्रत्यक्षात हे एक मोठे आर्थिक जाळे तयार होत आहे. बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्सने या जटिल व्यवहारांना भविष्यातील 'सिस्टेमिक रिस्क' असल्याचे म्हटले आहे.
कृत्रिम महसूल वाढ (Feedback Loop)
काही क्लाउड कंपन्या AI स्टार्टअप्समध्ये गुंतवणूक करत आहेत आणि तेच स्टार्टअप्स पुन्हा त्याच कंपन्यांकडून क्लाउड सर्व्हिसेस विकत घेत आहेत. हा एक 'फीडबॅक लूप' आहे, ज्यामुळे महसूल प्रत्यक्ष ग्राहकांकडून येत नसून केवळ फिरवला जात असल्याचे चित्र निर्माण होत आहे. जर बाह्य ग्राहक संख्या अपेक्षेप्रमाणे वाढली नाही, तर त्याचा फटका पेन्शन फंड आणि विमा कंपन्यांना बसू शकतो.
वाढते व्याजदर आणि मार्केटची प्रतिक्रिया
युरोपियन सेंट्रल बँकेच्या डेटावरून हे स्पष्ट होते की, आता कंपन्यांना कर्ज घेण्यासाठी पूर्वीपेक्षा जास्त 'प्रीमियम' किंवा व्याजदर मोजावे लागत आहेत. स्वस्त कर्जाचा काळ आता मागे पडत असून, कंपन्यांना त्यांच्या महाकाय खर्चासाठी पब्लिक बाँड मार्केटमध्ये उतरावे लागत आहे. गुंतवणूकदारांनी आता केवळ घोषणांवर विश्वास न ठेवता, तिसऱ्या पक्षाच्या ग्राहकांकडून येणाऱ्या प्रत्यक्ष महसुलावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.