भारतातील प्रमुख गिग प्लॅटफॉर्म्स आता आपल्या डिलिव्हरी पार्टनर्सना थेट ॲपवरून इन्कम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरण्याची सुविधा देत आहेत. या उपक्रमामुळे पार्टनर्सना त्यांचा **1%** TDS रिफंड मिळवणे सोपे होणार असून, कंपन्यांना आपला वर्कफोर्स टिकवून ठेवण्यास मदत होईल.
गिग इकॉनॉमीमधील कंपन्या आता डिलिव्हरी पार्टनर्सच्या आर्थिक सक्षमीकरणावर भर देत आहेत. अनेक डिलिव्हरी पार्टनर्सचे वार्षिक उत्पन्न टॅक्स स्लॅबच्या खाली असते, तरीही त्यांच्या पेआउटमधून 1% TDS कापला जातो. हा कर परत मिळवण्यासाठी आता कंपन्यांनी स्वतःच्या ॲपमध्येच टॅक्स फाईलिंगची सुविधा जोडली आहे.
आर्थिक आकडेवारी काय सांगते?
ClearTax च्या रिपोर्टनुसार, गिग वर्कर्सकडून होणाऱ्या टॅक्स फाईलिंगचे प्रमाण 2.5 लाखांवरून (2023-24) वाढून 11 लाख (2026-27) पर्यंत पोहोचले आहे. विविध कंपन्यांच्या कामगिरीवर नजर टाकल्यास:
- Zomato आणि Blinkit: 2.1 लाख कर्मचाऱ्यांनी टॅक्स फाईलिंग पूर्ण केले, ज्यातून एकूण ₹33.6 कोटींचा रिफंड क्लेम झाला आहे.
- Swiggy: 50,000 पेक्षा जास्त पार्टनर्सनी ₹6.5 कोटींचा रिफंड मिळवला आहे.
- Zepto: 30,895 फाईलिंगद्वारे ₹4.9 कोटींहून अधिक रिफंड क्लेम करण्यात आला.
- Meesho (Valmo): 10,000 पार्टनर्सनी टॅक्स फाईलिंगची प्रक्रिया सुरू केली असून ₹2 कोटींच्या रिफंडचे दावे आहेत.
स्ट्रॅटेजिक महत्त्व
डिलिव्हरी पार्टनर्समधील उच्च 'टर्नओव्हर' (नोकरी सोडण्याचे प्रमाण) ही कंपन्यांसमोर मोठी समस्या आहे. टॅक्स फाईलिंगसारख्या सेवा देऊन कंपन्या पार्टनर्सना केवळ आर्थिक मदत करत नाहीत, तर त्यांच्याशी दीर्घकालीन नाते जोडत आहेत. या औपचारिकीकरणामुळे (Formalization) पार्टनर्सना भविष्यात बँक कर्ज किंवा क्रेडिट मिळवणे सुलभ होईल. आगामी काळात कंपन्या यात आरोग्य विमा (Health Insurance) आणि मायक्रो-क्रेडिटच्या सुविधाही समाविष्ट करण्याची शक्यता आहे.