जागतिक कन्सल्टन्सी फर्म EY ने 'AI व्हॅल्यू रियलायझेशन ऑफिस' सुरू केले आहे. यातून AI वरील खर्च आणि गुंतवणुकीवर मिळणारा परतावा (ROI) यावर बारीक लक्ष ठेवले जाणार आहे. हा एक महत्त्वाचा बदल आहे, विशेषतः भारतीय IT क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी, कारण यातून कंपन्या AI मध्ये केलेल्या गुंतवणुकीतून खरोखर नफा मिळवत आहेत की फक्त खर्च वाढवत आहेत, हे तपासणे आवश्यक आहे.
AI खर्चावर EY ची कडक नजर
जागतिक स्तरावरील नामांकित कन्सल्टन्सी फर्म EY (Ernst & Young) ने आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) वरील खर्चावर लक्ष ठेवण्यासाठी एक नवीन अंतर्गत युनिट स्थापन केले आहे. 'AI व्हॅल्यू रियलायझेशन ऑफिस' (AI Value Realization Office) असे या युनिटचे नाव आहे. यासोबतच, 'हेड ऑफ एजंट इकोनॉमिक्स' (Head of Agent Economics) हे नवीन पद तयार करून AI मधील गुंतवणुकीवर मिळणाऱ्या परताव्याचा (Return on Investment) मागोवा घेतला जाणार आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
EY ही खाजगी कंपनी असल्याने भारतीय शेअर बाजारात सूचीबद्ध (Listed) नाही. त्यामुळे या बातमीचा थेट परिणाम कोणत्याही भारतीय कंपनीच्या शेअरच्या किमतीवर होणार नाही. मात्र, हा निर्णय भारतीय IT क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांसाठी एक महत्त्वाचा धडा शिकवणारा आहे. अनेक मोठ्या जागतिक कंपन्या AI मधील मोठ्या गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या प्रत्यक्ष आर्थिक फायद्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करू लागल्या आहेत. त्यामुळे, भारतीय IT कंपन्या जसे की TCS, Infosys, Wipro आणि HCL Technologies यांच्या आगामी तिमाही निकालांमध्ये AI वरील खर्चाचे व्यवस्थापन कसे केले जात आहे, यावर लक्ष ठेवणे आवश्यक ठरेल.
AI गुंतवणुकीतील धोके
AI टूल्ससाठी वापर-आधारित किंमत मॉडेल (Usage-based pricing models) स्वीकारल्यामुळे AI प्रणाली चालवण्याचा खर्च वाढत आहे. कंपन्यांनी हे सुनिश्चित करणे महत्त्वाचे आहे की AI टूल्स केवळ कार्यान्वित (Functional) नसून, नफ्यात (Profit) भर घालणारे असावेत. AI प्रकल्प अनेकदा महागडे ठरू शकतात, विशेषतः जेव्हा ते चाचणी टप्प्यातून पूर्ण-स्तरीय ऑपरेशन्समध्ये (Full-scale operations) जातात. अनेक कंपन्यांच्या AI पायलट प्रोजेक्ट्सना अपेक्षित उद्दिष्ट्ये साध्य करण्यात अपयश येत असल्याचे अहवाल सूचित करतात. जर एखादी कंपनी AI पायाभूत सुविधांवर (Infrastructure) मोठा खर्च करत असेल आणि उत्पादकता किंवा नफ्यात वाढ दिसत नसेल, तर त्याचे आर्थिक परिणाम नकारात्मक असू शकतात.
खर्चावर नियंत्रणासाठी EY चे पाऊल
EY आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी 'टोकन बजेट' (Token budgets) सारखे कठोर नियम लागू करत आहे. यातून कर्मचारी विशिष्ट कामांसाठी सर्वात किफायतशीर AI मॉडेल वापरतील याची खात्री केली जाईल. AI खर्च अनियंत्रित राहिल्यास तो वेगाने वाढू शकतो, त्यामुळे खर्चावर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक बनले आहे.
IT क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांच्या व्यवस्थापनाकडून AI वरील गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या परताव्याबाबत (ROI) भविष्यातील चर्चा आणि सादरीकरणांमध्ये माहिती घेणे महत्त्वाचे ठरेल. कंपन्या त्यांच्या AI गुंतवणुकीतून नफ्यात वाढ दाखवू शकतात की नाही, यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.