सरकारच्या नवीन ₹62,500 कोटींच्या मोबाइल फोन मॅन्युफॅक्चरिंग स्कीमचा फायदा घेण्यासाठी Dixon, Lava आणि Optiemus सज्ज झाले आहेत. केवळ असेंब्ली न करता स्वतःचे डिझाइन विकसित करण्यावर या कंपन्यांचा भर असेल, मात्र बाजारातील मंदीचे सावट गुंतवणूकदारांच्या चिंतेत भर टाकत आहे.
देशातील इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील बड्या कंपन्या Dixon Technologies, Lava आणि Optiemus Infracom आता सरकारच्या नवीन 'मोबाइल फोन मॅन्युफॅक्चरिंग स्कीम' (MPMS) अंतर्गत आपले स्थान निर्माण करण्यासाठी सज्ज झाल्या आहेत. केंद्र सरकारने या उपक्रमासाठी ₹62,500 कोटींची तरतूद केली आहे. जुन्या प्रोडक्शन-लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (PLI) योजनांची जागा घेणारी ही नवीन योजना विशेषतः भारतीय ब्रँड्स आणि हाय-व्हॅल्यू डिझाइन क्षमतांना चालना देणारी आहे.\n\n### डिझाइन आणि मालकी हक्कावर भर\n\nही योजना कंपन्यांना केवळ 'बॉक्स-बिल्डिंग' किंवा साध्या कॉन्ट्रॅक्ट मॅन्युफॅक्चरिंगपासून दूर नेऊन उच्च-मूल्य असलेल्या कामांकडे वळवण्यासाठी डिझाइन करण्यात आली आहे. सरकार ५% वार्षिक सेल्स इन्सेंटिव्ह देणार आहे. याव्यतिरिक्त, स्थानिक स्तरावर रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट (R&D) टीम आणि ग्लोबल पेटंट मिळवणाऱ्या कंपन्यांना अतिरिक्त ३% बोनस मिळेल. तसेच, स्थानिक पातळीवर सुटे भाग बनवल्यास १.५% अतिरिक्त सवलत मिळणार आहे. भारतीय मालकीच्या बौद्धिक संपदेचा (IP) अधिक मजबूत इकोसिस्टम तयार करणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.\n\nDixon Technologies साठी ही एक मोठी संधी आहे. कंपनीने आधीच Vivo India सोबतच्या भागीदारीतून EMS क्षेत्रात दबदबा निर्माण केला आहे, आता त्यांना मूल्यवर्धन वाढवण्याची संधी मिळेल. तर Optiemus Infracom ने Corning सोबत भागीदारी करत कव्हर ग्लास मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये पाऊल ठेवले असून, हे ऑपरेशन FY27 च्या दुसऱ्या सहामाहीत सुरू होईल.\n\n### बाजारातील आव्हाने आणि वास्तव\n\nही सरकारी मदत आश्वासक असली तरी, स्पर्धा तितकीच कठीण आहे. २०२६ पर्यंत भारतात स्मार्टफोनची विक्री १२५ दशलक्ष युनिट्सपर्यंत खाली जाण्याचा अंदाज आहे, जो मागील १० वर्षांतील नीचांकी स्तर आहे. जागतिक ब्रँड्सच्या तुलनेत नवीन ब्रँड्सना बाजारपेठ काबीज करणे कठीण जात आहे. विशेषतः एंट्री-लेव्हल स्मार्टफोन सेगमेंटमध्ये मार्जिन खूप कमी असते, ज्यामुळे मार्केटिंग आणि तंत्रज्ञानावरील खर्च नफ्यावर परिणाम करू शकतो. आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष सरकारकडून जाहीर होणाऱ्या 'टारगेट सेगमेंट-२' च्या निकषांकडे लागले आहे.