जगभरात AI साठी सेमीकंडक्टरची मागणी प्रचंड वाढल्याने भारतात इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तू महागल्या आहेत. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत एंट्री-लेव्हल स्मार्टफोन्सच्या किमतीत **३२%** वाढ झाली असून, २०२७ पर्यंत ही महागाई कायम राहण्याची शक्यता आहे.
'चिपफ्लेशन' म्हणजे काय?
जगभरातील सेमीकंडक्टर मार्केटमध्ये मोठे बदल होत आहेत. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या (AI) इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी लागणाऱ्या चिप्सची मागणी प्रचंड वाढली आहे. यामुळे Samsung, Micron आणि SK Hynix सारख्या कंपन्यांचे प्राधान्य आता डेटा सेंटर्ससाठी लागणाऱ्या 'हाय-बँडविड्थ' मेमरी चिप्सकडे वळले आहे. याचा परिणाम म्हणजे सामान्य इलेक्ट्रॉनिक्स उपकरणांसाठी लागणाऱ्या चिप्सचा तुटवडा निर्माण झाला असून यालाच 'चिपफ्लेशन' (Chipflation) म्हटले जात आहे.
भारतीय ग्राहकांवर होणारा परिणाम
याचा थेट फटका भारतीय ग्राहकांना बसत आहे. Counterpoint Research च्या आकडेवारीनुसार, भारतात २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत स्मार्टफोनच्या सरासरी विक्री किमतीत १६% वाढ झाली आहे. विशेषतः ₹१०,००० पेक्षा कमी किमतीच्या बजेट स्मार्टफोन्सवर याचा सर्वात जास्त परिणाम झाला असून तिथे किमतीत ३२% पर्यंत वाढ झाली आहे. आता उत्पादकांना नफा टिकवण्यासाठी एकतर किमती वाढवाव्या लागत आहेत किंवा फोनचे फीचर्स कमी करावे लागत आहेत.
भारताची सद्यस्थिती काय?
भारत स्वतःचे सेमीकंडक्टर ईकोसिस्टम तयार करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स (Tata Electronics) आणि मायक्रॉनचे (Micron) प्रोजेक्ट्स सध्या 'असेंब्ली, टेस्टिंग, मार्किंग आणि पॅकेजिंग' (ATMP) टप्प्यावर आहेत. मात्र, ही चिप बनवण्याची प्रगत प्रक्रिया (Wafer Fabrication) नसल्यामुळे, सध्याच्या जागतिक टंचाईतून भारताला २०२७ पूर्वी दिलासा मिळणे कठीण आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे महत्त्वाचे?
आता कंपन्या जुन्या मॉडेलऐवजी दीर्घकालीन सप्लाय एग्रीमेंट्स (Long-term Supply Agreements) करत आहेत. गुंतवणूकदारांनी आता आगामी तिमाही निकालांकडे लक्ष दिले पाहिजे. कंपन्या वाढलेला खर्च ग्राहकांवर कसा टाकतात आणि त्याचा त्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) काय परिणाम होतो, यावरून शेअरची दिशा ठरेल.