IIT Madras मधील Bodhan AI ने भारतीय भाषांच्या मदतीसाठी चार नवीन AI मॉडेल्स लाँच केले आहेत. 'Bharat EduAI Stack' चा भाग असलेले हे मॉडेल्स एडटेक कंपन्या आणि स्टार्टअप्ससाठी मोफत उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत.
IIT Madras द्वारे इनक्युबेटेड आणि शिक्षणासाठी काम करणाऱ्या 'Bodhan AI' ने भारतीय भाषांवर आधारित चार अत्याधुनिक 'ओपन-वेट' मॉडेल्स सादर केली आहेत. 'Bharat EduAI Stack' च्या माध्यमातून हे तंत्रज्ञान आता डेव्हलपर्स आणि सरकारी संस्थांसाठी विनामूल्य उपलब्ध झाले आहे. याचा मुख्य उद्देश महागड्या आणि पाश्चात्य कंपन्यांच्या AI प्रणालींवरील अवलंबित्व कमी करणे हा आहे.
मल्टिलिंग्वल क्षमतेचा विस्तार
ही नवीन मॉडेल्स AI4Bharat सोबत मिळून NVIDIA च्या NeMo फ्रेमवर्कवर तयार करण्यात आली आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने Indic-Transcribe (स्पीच रेकग्निशन), Indic-Speak (टेक्स्ट-टू-स्पीच), Indic-Translate (भाषांतर) आणि Indic-OCR (टेक्स्ट ओळखीसाठी) यांचा समावेश आहे. यामुळे स्थानिक स्टार्टअप्सना शून्यापासून तंत्रज्ञान विकसित करण्याची गरज पडणार नाही.
स्टार्टअप्स आणि एडटेकसाठी संधी
भारतातील स्टार्टअप्ससाठी स्वतःचे दर्जेदार AI मॉडेल्स बनवणे खूप खर्चिक असते. आता हे 'डिजिटल पब्लिक गुड' म्हणून उपलब्ध झाल्यामुळे, ग्रामीण आणि निमशहरी भागात दर्जेदार शैक्षणिक साधने पोहोचणे सोपे होईल. हे तंत्रज्ञान शिक्षण क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवू शकते.
आव्हाने आणि खबरदारी
कोणत्याही नवीन तंत्रज्ञानाप्रमाणे, यातही काही जोखीम आहेत. AI मॉडेल्समध्ये चुकीची माहिती (Hallucination) किंवा पक्षपातीपणा असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळे शैक्षणिक क्षेत्रात यांचा वापर करताना शिक्षकांचे पर्यवेक्षण असणे आवश्यक आहे. तसेच, शाश्वततेसाठी केंद्र सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाकडून सतत मिळणारे फंडिंग आणि तांत्रिक पायाभूत सुविधांवर या प्रकल्पाचे भवितव्य अवलंबून आहे.