Apple ने युरोपियन युनियनमधील (EU) अॅप स्टोअर शुल्कात मोठा बदल केला आहे. प्रति-इंस्टॉल 'कोअर टेक्नॉलॉजी फी' (Core Technology Fee) ऐवजी आता अॅप स्टोअर बाहेरील अॅप्ससाठी **5%** 'कोअर टेक्नॉलॉजी कमिशन' (Core Technology Commission) लागू केले आहे. युरोपियन युनियनच्या डिजिटल मार्केट्स अॅक्ट (DMA) चे पालन आणि स्पर्धेला चालना देण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. या बातमीने Apple च्या शेअर्समध्ये **2%** ची वाढ झाली आहे.
EU मध्ये Apple च्या बिझनेस मॉडेलमध्ये मोठा बदल
Apple कंपनीने युरोपियन युनियन (EU) मार्केटसाठी आपल्या बिझनेस मॉडेलमध्ये मोठे बदल जाहीर केले आहेत. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून, कंपनी प्रति-इंस्टॉल आकारल्या जाणाऱ्या 'कोअर टेक्नॉलॉजी फी' (Core Technology Fee) ऐवजी, Apple App Store च्या बाहेर वितरीत होणाऱ्या अॅप्ससाठी 5% 'कोअर टेक्नॉलॉजी कमिशन' (Core Technology Commission) आकारणार आहे. हा बदल EU च्या डिजिटल मार्केट्स अॅक्ट (DMA) च्या प्रतिसादात करण्यात आला आहे, ज्याचा उद्देश डिजिटल मार्केटप्लेसमध्ये अधिक स्पर्धा निर्माण करणे हा आहे.
नवीन शुल्क आणि कमी अडथळे
या नवीन 5% शुल्कासोबतच, Apple ने अॅक्विझिशन (acquisition) आणि स्टोअर सर्व्हिसेस फी (store services fees) सारखे अनेक सुरुवातीचे खर्च काढून टाकले आहेत. तसेच, जे डेव्हलपर्स स्वतःचे पर्यायी अॅप मार्केटप्लेस चालवू इच्छितात, त्यांच्यासाठी नियमांमध्ये शिथिलता आणली आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, €1 दशलक्ष (million) क्रेडिट लेटरची (letter of credit) आवश्यकता रद्द करण्यात आली आहे, जी EU मार्केटमध्ये प्रवेश करू पाहणाऱ्या लहान स्पर्धकांसाठी एक मोठा अडथळा होती. अधिकृत App Store वर राहणाऱ्या अॅप्ससाठी, कमिशनची रचना कायम आहे, ज्यात दर 26% किंवा लहान व्यवसाय कार्यक्रमांसाठी पात्र डेव्हलपर्ससाठी 15% आहे.
बाजाराची प्रतिक्रिया आणि आर्थिक संदर्भ
या घोषणेनंतर Apple चे शेअर्स वधारले, ज्यात सुमारे 2% ची वाढ होऊन ते $310 ते $311 च्या दरम्यान पोहोचले. तंत्रज्ञान क्षेत्रावर दबाव असतानाही ही वाढ दिसून आली. गुंतवणूकदार EU मधील भविष्यातील दंड किंवा व्यावसायिक निर्बंधांबद्दलची अनिश्चितता कमी करण्याचा हा एक मार्ग मानू शकतात.
मात्र, या नवीन शुल्क मॉडेलमुळे आर्थिक अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. कंपनीचे सेवा विभाग (services division) हे अलिकडच्या वर्षांत नफा वाढीचे प्रमुख चालक राहिले आहे. हा बदल Apple ला युरोपियन नियामकांशी जुळवून घेण्यास मदत करत असला तरी, मागील मॉडेलच्या तुलनेत नवीन कमिशन स्ट्रक्चर महसुलावर कसा परिणाम करेल हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
धोके आणि भविष्यातील निरीक्षणे
Apple अजूनही नियामक आव्हानांपासून पूर्णपणे बाहेर नाही. कंपनी अमेरिकेत आपल्या App Store फी धोरणांसंबंधी महत्त्वपूर्ण खटल्यांना सामोरे जात आहे. या प्रकरणांचा निकाल संभाव्य आर्थिक आणि कार्यान्वयन धोका ठरू शकतो, जो कंपनीच्या जागतिक फी स्ट्रक्चरवर परिणाम करू शकतो.
याव्यतिरिक्त, एका बंद इकोसिस्टममधून बाहेर पडल्याने कार्यान्वयन आव्हाने निर्माण होतात. Apple अधिक पर्यायी वितरण चॅनेल आणि थर्ड-पार्टी पेमेंट सिस्टमना परवानगी देत असल्यामुळे, त्यांना आपल्या नोटरायझेशन प्रक्रियेद्वारे (notarization process) वापरकर्ता सुरक्षा आणि सुरक्षितता राखणे आवश्यक आहे. या नवीन चॅनेलमध्ये फसवणूक किंवा मालवेअरमध्ये (malicious software) वाढ झाल्यास वापरकर्त्यांचा विश्वास कमी होऊ शकतो आणि ब्रँडच्या मूल्यावर परिणाम होऊ शकतो. गुंतवणूकदार या बदलांचा सेवा विभागाच्या तिमाही महसुलावर कसा परिणाम होतो यावर लक्ष ठेवून राहतील, तसेच इतर प्रमुख जागतिक बाजारपेठांमध्ये तत्सम नियामक दबाव येतो का हेही पाहतील.