चीनमधून उत्पादन कमी करण्याच्या जागतिक ट्रेंडमध्ये, Apple आणि Google सारखे मोठे टेक ब्रँड्स भारतात आपले उत्पादन वाढवण्याचा विचार करत आहेत. केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की Apple उत्पादनांच्या निर्मितीवर चर्चा करत आहे, तर Google देखील आपले निर्यात-केंद्रित डिव्हाइस उत्पादन भारतात आणि व्हिएतनाममध्ये हलवण्याची योजना आखत आहे.
भारत बनतोय टेक हब: Apple आणि Google ची मोठी योजना
जागतिक इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनासाठी भारत आता एक महत्त्वाचे केंद्र बनत आहे. Apple आणि Google सारख्या मोठ्या टेक कंपन्यांनी भारतात आपले उत्पादन युनिट्स वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
केंद्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स आणि IT मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी 21 ऑगस्ट 2026 रोजी सांगितले की, सरकार Apple सोबत चर्चा करत आहे. Apple सध्या फक्त iPhone ची असेंब्ली करते, पण आता ते इतर उत्पादनांची निर्मिती देखील भारतात सुरू करू शकतात.
Google चीही भारतात निर्मितीची तयारी
त्याचबरोबर, Google देखील चीनमधून आपले Pixel स्मार्टफोन, स्मार्टवॉचेस आणि वायरलेस इअरबड्सचे उत्पादन 2027 पर्यंत भारतात आणि व्हिएतनाममध्ये हलवण्याच्या तयारीत आहे. Google ने भारतात स्थानिक कंपन्या जसे की Dixon Technologies च्या मदतीने Pixel फोनचे उत्पादन आधीच सुरू केले आहे.
ही ‘चायना प्लस वन’ स्ट्रॅटेजी (China Plus One Strategy) म्हणून ओळखली जाते, ज्यात कंपन्या चीनवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी इतर देशांमध्ये उत्पादन युनिट्स सुरू करतात.
सरकारी धोरणे आणि प्रोत्साहन
भारत सरकार या विस्ताराला प्रोत्साहन देण्यासाठी विशेष धोरणे आखत आहे. ₹62,500 कोटी रुपयांच्या 'मोबाईल फोन मॅन्युफॅक्चरिंग स्कीम' (MPMS) अंतर्गत FY27 ते FY31 पर्यंत कंपन्यांना प्रोत्साहन दिले जाईल. तसेच, पुढील 10 ते 14 महिन्यांत तीन नवीन भारतीय स्मार्टफोन कंपन्या तयार करण्याचेही सरकारचे उद्दिष्ट आहे.
सध्या, भारतात वापरल्या जाणाऱ्या 99.2% मोबाईल फोन्सचे उत्पादन देशातच होते. FY26 मध्ये भारताची इलेक्ट्रॉनिक्स निर्यात $48 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचली आहे.
गुंतवणुकीसमोरील आव्हाने
या वाढीसोबतच काही आव्हानेही आहेत. सध्या भारतात उत्पादित होणाऱ्या उत्पादनांमध्ये स्थानिक मूल्याचे प्रमाण (Domestic Value Addition) केवळ 20% ते 22% आहे. याचा अर्थ, सेमीकंडक्टर चिप्ससारख्या महत्त्वाच्या भागांसाठी भारत अजूनही आयात (Import) वर अवलंबून आहे.
चीनच्या प्रगत पुरवठा साखळीला (Supply Chain) टक्कर देण्यासाठी भारतात पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक भागांचे उत्पादन वाढवणे आवश्यक आहे. तसेच, कंपनींना कच्च्या मालाच्या वाढत्या किमती आणि नवीन उत्पादन युनिट्स उभारण्याचा खर्च यांचाही विचार करावा लागेल.