आंध्र प्रदेश सरकारने अमरावतीमध्ये भारताचे पहिले क्वांटम कॉम्प्युटर हब उभारण्याचे नियोजन केले असून, ३ फेब्रुवारी २०२७ पर्यंत हे केंद्र सुरू होणार आहे. IBM, TCS आणि L&T च्या सोबतीने उभारल्या जाणाऱ्या या प्रकल्पासाठी **₹५०० कोटींचा** व्हेंचर फंडही जाहीर करण्यात आला आहे.
औद्योगिक भागीदारी आणि रणनीती
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी राज्य सरकारने जागतिक आणि देशांतर्गत तंत्रज्ञान कंपन्यांशी हातमिळवणी केली आहे. IBM, Tata Consultancy Services (TCS) आणि Larsen & Toubro (L&T) हे दिग्गज या प्रकल्पाच्या पायाभूत सुविधा उभारणीत महत्त्वाची भूमिका बजावतील. या उपक्रमाला चालना देण्यासाठी 'Pan-IIT Amaravati Council' ची स्थापना करण्यात आली आहे, जी शैक्षणिक संशोधन आणि औद्योगिक उपयोग यामधील दरी सांधण्याचे काम करेल. संशोधकांना मुख्य प्रणाली उपलब्ध होण्यापूर्वी 'Q-Shiva' या लहान क्वांटम टेस्ट युनिट्सद्वारे तंत्रज्ञानाचा वापर करता येईल.
आर्थिक तरतूद आणि विकास
या परिसंस्थेला आर्थिक बळ देण्यासाठी सरकारने ₹५०० कोटींचा 'Pan-IIT Amaravati Venture Fund' सुरू केला आहे. हा निधी प्रामुख्याने डीप-टेक स्टार्टअप्स आणि सुरुवातीच्या टप्प्यातील उद्योगांसाठी वापरला जाईल. केवळ हार्डवेअरवर लक्ष न देता, ५० लाख तरुणांना आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे (AI) प्रशिक्षण देण्याचे उद्दिष्टही सरकारने ठेवले आहे, जेणेकरून या तंत्रज्ञानासाठी कुशल मनुष्यबळ तयार होईल.
आव्हाने आणि जोखीम
हा प्रकल्प राज्याला तंत्रज्ञान निर्मितीचे केंद्र बनवणार असला, तरी यामध्ये मोठी आव्हाने आहेत. क्वांटम संशोधनासाठी प्रचंड भांडवल आवश्यक असते आणि अशा प्रकल्पांच्या परताव्याबाबत (ROI) अनिश्चितता असते. दीर्घकालीन यश हे वेळेवर होणारी अंमलबजावणी, सातत्यपूर्ण गुंतवणूक आणि शैक्षणिक संशोधनाचे व्यावसायिक उत्पादनात रूपांतर करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.