Meta, Google आणि OpenAI सारख्या दिग्गज कंपन्यांचे AI शॉपिंग एजंट्स सध्या सर्वात कमी किमतीत वस्तू मिळवून देण्यावर भर देत आहेत. मात्र, या स्वस्त दरांच्या हव्यासामुळे जागतिक सप्लाय चेन आणि ESG मानकांवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
अल्गोरिदमचा खेळ आणि लपलेले धोके
हे नवीन AI शॉपिंग एजंट्स अत्यंत कार्यक्षमतेने आणि वेगाने कमीत कमी किमतीत उत्पादने शोधण्याचे काम करत आहेत. ग्राहकांसाठी हे सोयीचे वाटत असले, तरी अर्थतज्ज्ञांनी या 'प्राइस-फर्स्ट' दृष्टिकोनावर चिंता व्यक्त केली आहे. जेव्हा एखादा अल्गोरिदम केवळ किमतीवर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हा रिटेलर्स आणि मॅन्युफॅक्चरर्सवर खर्चात कपात करण्यासाठी प्रचंड दबाव येतो. International Labour Organisation च्या मते, अशा स्पर्धेत कारखान्यांमध्ये कामाच्या सुरक्षेवर तडजोड करणे किंवा मजुरांची कपात करणे, असे प्रकार वाढण्याची शक्यता असते.
ESG गुंतवणुकीसमोरील पेच
आजचे गुंतवणूकदार कंपन्यांच्या पारदर्शक आणि नैतिक सप्लाय चेनवर लक्ष देतात. मात्र, सध्याचे AI मॉडेल्स केवळ किंमत, वेग आणि उपलब्धता यांवर आधारित आहेत. यामध्ये मजुरांचे वेतन किंवा कामाची स्थिती यांसारख्या गुणात्मक गोष्टींचा अभाव आहे. परिणामी, कंपन्यांच्या मार्जिनवर दबाव वाढून सप्लाय चेनच्या शेवटच्या टोकावर असलेल्या मजुरांचे शोषण होण्याची भीती आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
येणाऱ्या काळात ज्या कंपन्यांचे AI मॉडेल्स नैतिक सोर्सिंग (Ethical Sourcing) आणि पारदर्शकतेला प्राधान्य देतील, त्यांनाच बाजारात दीर्घकाळ टिकून राहता येईल. गुंतवणूकदारांनी रिटेल आणि ई-कॉमर्स क्षेत्रातील कंपन्यांच्या सप्लाय चेन पॉलिसीमधील बदल आणि नियामक चौकटी (Regulatory Frameworks) यांकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.