MIT च्या ताज्या संशोधनातून AI च्या अतिवापराबद्दल मोठा धोका समोर आला आहे. युजर्स चॅटबॉट्ससोबत भावनिक बंध निर्माण करत असून, यामुळे भविष्यात तंत्रज्ञान कंपन्यांवर कडक निर्बंध येण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
काय आहे 'अँथ्रोपॉमॉर्फिझम'चा धोका?
मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) च्या संगणक विज्ञान आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स लॅबने केलेल्या नव्या अभ्यासानुसार, मानवी स्वभाव आणि यंत्रे यांच्यातील सीमारेषा धूसर होत आहेत. युजर्स चॅटबॉट्समध्ये मानवी संवेदना शोधू लागले आहेत, ज्याला विज्ञानाच्या भाषेत 'अँथ्रोपॉमॉर्फिझम' (Anthropomorphism) असे म्हणतात. कंपन्या आपला चॅटबॉट अधिक 'एंगेजिंग' बनवण्यासाठी त्यात मानवी संवेदनांचा वापर करत आहेत, पण हेच भविष्यात युजर्सच्या मानसिक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते, असे या अहवालात म्हटले आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत संकेत?
येत्या काळात पॉलिसी मेकर्स आणि ग्राहक सुरक्षा संघटना 'रिस्पॉन्सिबल AI' नियमावलीवर भर देण्याची शक्यता आहे. जर कंपन्यांनी युजर एंगेजमेंट वाढवण्यासाठी युजर्सच्या मानसिक असुरक्षिततेचा फायदा घेतला, तर त्यांना सरकारकडून कडक चौकशी किंवा नियमावलीचा सामना करावा लागू शकतो. ज्या कंपन्या केवळ 'इमोशनल कंपॅनियन' म्हणून AI बनवत आहेत, त्यांच्या व्यवसायावर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो.
भारतीय IT कंपन्यांवर परिणाम
भारतीय IT कंपन्या सध्या जगभरातील क्लायंट्ससाठी AI सोल्यूशन्स तयार करण्याच्या शर्यतीत आहेत. या संशोधनामुळे आता 'फंक्शनल लँस' (Functional Lanes) असलेल्या AI टूल्सची मागणी वाढेल. म्हणजेच, जे बॉट्स केवळ कामाच्या स्वरूपाचे (Task-specific) आहेत, त्यांना प्राधान्य मिळेल. भविष्यात केवळ तांत्रिक क्षमताच नाही, तर कंपन्यांचे 'एथिकल डिझाइन' (Ethical Design) हे त्यांच्या कामगिरीचे एक प्रमुख मापदंड ठरेल.