xAI आणि OpenAI सारख्या मोठ्या कंपन्या आता डेटा सेंटरला वीज पुरवण्यासाठी जुन्या विमानांच्या इंजिनचा वापर करत आहेत. ग्रीडच्या लांबच लांब प्रतीक्षेतून सुटका करून घेण्यासाठीचा हा 'स्पीड-टू-पॉवर' मार्ग चर्चेत आला आहे.
AI इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या निर्मितीची जागतिक शर्यत सध्या एका मोठ्या अडथळ्यामुळे थंडावली आहे, तो म्हणजे 'पॉवर ग्रीड'. काही प्रमुख भागात वीज कनेक्शन मिळण्यासाठी ७ वर्षांपर्यंतचा कालावधी लागत आहे. यावर मार्ग काढण्यासाठी xAI आणि OpenAI सारख्या कंपन्यांनी आता विमानांची जुनी इंजिन वापरून स्वतःचे वीज प्रकल्प उभारण्याचा मार्ग निवडला आहे. यामुळे नवी डेटा सेंटर्स केवळ २४ महिन्यांत कार्यान्वित होऊ शकत आहेत.## हे तंत्रज्ञान कसे काम करते?
या प्रक्रियेत बोईंग ७४७ सारख्या जुन्या विमानांमधील GE CF6-80C2 इंजिनचा वापर केला जात आहे. 'ProEnergy' सारख्या कंपन्या ही इंजिन रिफर्बिश करून त्याचे रूपांतर गॅस टर्बाइन्समध्ये करतात. xAI ने मिसीसिपीमधील 'Colossus 2' प्रकल्पात, तर OpenAI च्या भागीदार 'Crusoe' ने टेक्सासच्या 'Stargate' प्रोजेक्टमध्ये हीच पद्धत वापरली आहे.## गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि जोखीम
बाजाराच्या दृष्टीने विचार केल्यास, या नवीन ट्रेंडचा फायदा इंजिन बनवणाऱ्या कंपन्यांना होत आहे. 'GE Vernova' च्या मागणीत मोठी वाढ झाली असून, २०२६ च्या तिसऱ्या तिमाहीत त्यांच्या ऑर्डर्स ५७ युनिट्सवर पोहोचल्या आहेत, ज्या गेल्या वर्षी केवळ ९ युनिट्स होत्या. मात्र, गुंतवणूकदारांनी सावध राहणेही गरजेचे आहे. ही इंजिन कमी कार्यक्षम असून त्यातून नायट्रोजन ऑक्साईड आणि फॉर्मल्डिहाइडसारख्या प्रदूषकांचे उत्सर्जन जास्त होते. यामुळे xAI ला सध्या मिसीसिपीमध्ये 'Clean Air Act' अंतर्गत कायदेशीर वादांचा सामना करावा लागत आहे. ही इंजिन भविष्यात 'स्ट्रँडेड ॲसेट्स' ठरतील की या क्षेत्रातील कायमस्वरूपी ऊर्जा स्त्रोत बनतील, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.