Global FinTech Fest 2026 मध्ये RBI ने वाढत्या UPI व्यवहारांवर चिंता व्यक्त केली आहे. FY26 मध्ये **24,162 कोटी** व्यवहारांचा टप्पा ओलांडल्याने, आता बँकांना सायबर सुरक्षेवर आणि फ्रॉड डिटेक्शनवर अधिक खर्च करावा लागणार आहे.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) डिजिटल पेमेंट इकोसिस्टमच्या स्थिरतेबाबत बँकांना आणि फिनटेक कंपन्यांना स्पष्ट निर्देश दिले आहेत. 11 सप्टेंबर 2026 रोजी आयोजित 'ग्लोबल फिनटेक फेस्ट'मध्ये RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा आणि डेप्युटी गव्हर्नर शिरीषचंद्र मुर्मू यांनी स्पष्ट केले की, UPI व्यवहारांचा आकडा आता 24,162 कोटींच्या पार गेला असल्याने सिस्टिमची सुरक्षा अधिक मजबूत करणे गरजेचे आहे.\n\n### फ्रॉड रोखण्यासाठी 'MuleHunter.AI' ची एन्ट्री\nसध्या देशातील एकूण डिजिटल पेमेंटमध्ये 85% वाटा हा UPI चा आहे. ही मोठी व्याप्ती पाहता, सिस्टिममध्ये एक जरी तांत्रिक त्रुटी राहिली तर त्याचे परिणाम गंभीर होऊ शकतात. हे लक्षात घेऊन RBI ने आता 'MuleHunter.AI' ही विशेष यंत्रणा आणली आहे. ही यंत्रणा आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचा वापर करून संशयास्पद खात्यांवर लक्ष ठेवते आणि सध्या ही यंत्रणा 31 प्रमुख बँकांमध्ये कार्यान्वित करण्यात आली आहे.\n\n### क्वांटम कम्प्युटिंग आणि भविष्यातील धोके\nRBI ने केवळ सध्याच्या समस्यांवरच नाही, तर भविष्यातील धोक्यांवरही लक्ष केंद्रित केले आहे. 'क्वांटम-प्रूफिंग' नावाचा एक विशेष उपक्रम RBI ने सुरू केला असून, याद्वारे भविष्यातील सायबर हल्ल्यांपासून आर्थिक सिस्टिमला वाचवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे मेसेज?\nयेणाऱ्या काळात बँका आणि फिनटेक कंपन्यांना त्यांच्या IT आणि कंप्लायन्स सिस्टमवर मोठा खर्च करावा लागणार आहे. वाढत्या सायबर सुरक्षा नियमांमुळे कंपन्यांच्या ऑपरेटिंग खर्चात (Operational Costs) वाढ होऊ शकते. शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांनी आता या कंपन्यांचा नफा आणि वाढत्या सायबर सुरक्षा खर्चाचा समतोल कसा राखला जातो, याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.