RBI चा मोठा निर्णय: डिजिटल फसवणुकीसाठी ₹25,000 पर्यंत भरपाई, नियम १ जानेवारी २०२७ पासून लागू

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने १ जानेवारी २०२७ पासून डिजिटल फसवणुकीला बळी पडलेल्यांसाठी एक नवीन नियम लागू करण्याची घोषणा केली आहे. यानुसार, लहान रकमेच्या डिजिटल व्यवहारांमध्ये फसवणूक झाल्यास ग्राहकांना **₹25,000** पर्यंतची भरपाई मिळू शकेल.

ग्राहकांना मिळणार दिलासा

RBI ने डिजिटल बँकिंग युझर्सना फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठी एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. १ जानेवारी २०२७ पासून लागू होणाऱ्या नवीन नियमांनुसार, ज्या ग्राहकांना डिजिटल व्यवहारांमध्ये फसवणुकीचा अनुभव येईल, त्यांना ₹25,000 पर्यंतची नुकसान भरपाई देण्याची व्यवस्था केली जाईल. या निर्णयामुळे डिजिटल पेमेंट सिस्टीमवरील लोकांचा विश्वास वाढण्यास मदत होईल.

फसवणुकीचे आव्हान आणि उपाय

RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी सांगितले की, जरी सुरक्षिततेचे उपाय कडक असले तरी डिजिटल फसवणुकीचे प्रकार वाढत आहेत. त्यामुळे, 'लिमिटेड लायबिलिटी फ्रेमवर्क' (Limited Liability Framework) आणले जात आहे. या अंतर्गत, ग्राहकांवरील आर्थिक भार कमी केला जाईल. डिजिटल व्यवहार वाढल्याने हा निर्णय अधिक महत्त्वाचा ठरतो.

पर्यवेक्षणात वाढ

RBI आता अधिक सक्रियपणे बँका आणि वित्तीय संस्थांच्या कामावर लक्ष ठेवणार आहे. अंतर्गत फसवणूक व्यवस्थापन प्रणाली (Fraud Management Systems) सुधारण्यासाठी बँकांना सूचना दिल्या जातील. यात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सारख्या तंत्रज्ञानाचा वापर करून संशयास्पद व्यवहार रिअल-टाइममध्ये ओळखण्यावर भर दिला जाईल. बँकांना नवीन तंत्रज्ञानासोबतच मजबूत जोखीम व्यवस्थापन (Risk Management) करण्याची गरज आहे.

जनजागृती आणि भविष्यातील दिशा

RBI लोकांमध्ये जनजागृती करण्यासाठी 'RBI केहता है' (RBI Kehta Hai) सारखे अभियान आणि डिजिटल पेमेंट जागरूकता सप्ताह (Digital Payment Awareness Week) आयोजित करत आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, या उपायांची अंमलबजावणी आणि नवीन नियमांचा परिणाम पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. मुख्य उद्देश हा आहे की डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देताना ग्राहकांच्या पैशांची सुरक्षा अबाधित राहावी. बँकांना १ जानेवारी २०२७ पर्यंत त्यांची सिस्टीम तयार करण्यासाठी लवकरच तांत्रिक मार्गदर्शक तत्त्वे (Technical Guidelines) जारी केली जातील.