रुपयाची घसरण रोखण्यासाठी आणि बाजारातील अस्थिरता कमी करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) बाजारात हस्तक्षेप केला आहे. RBI ने सुमारे **$8 अब्ज** विकून रुपयाला बळकटी दिली असून, सध्या समोर असलेले मोठे आव्हान म्हणजे मोठ्या प्रमाणावर आलेल्या डॉलरमुळे निर्माण झालेली अतिरिक्त तरलता (Liquidity) नियंत्रित करणे हे आहे.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) चलन बाजारात मोठी पावले उचलत रुपयाची अस्थिरता कमी करण्यासाठी $8 अब्जची विक्री केली आहे. अलीकडेच रुपयाने दोन महिन्यांचा उच्चांक गाठला होता, तो 94.3 ते 94.5 या रेंजमध्ये ट्रेड करत होता. या हस्तक्षेपामुळे विनिमय दरात (Exchange Rate) होणारे मोठे चढ-उतार रोखण्यास मदत होत आहे.\n\n### विदेशी मुद्रा साठ्याचा विक्रम\nऑगस्ट 2026 च्या अखेरीस भारताचा विदेशी मुद्रा साठा विक्रमी $740.8 अब्जवर पोहोचला आहे. यामध्ये RBI च्या विशेष FCNR(B) डिपॉझिट स्कीमचा मोठा वाटा आहे, ज्याद्वारे $136 अब्जांहून अधिक परकीय निधी भारतात आला आहे. हा साठा एक सुरक्षित कवच म्हणून काम करत असला तरी, यामुळे देशांतर्गत बँकिंग प्रणालीमध्ये मोठ्या प्रमाणात रुपयांची उपलब्धता वाढली आहे, जे आता चिंतेचे कारण ठरत आहे.\n\n### तरलता व्यवस्थापनाचे आव्हान\nजेव्हा RBI साठा वाढवण्यासाठी डॉलर खरेदी करते, तेव्हा बाजारात तितक्याच प्रमाणात रुपयांची उपलब्धता वाढते. ही जास्तीची रोकड बाजारात राहिल्यास महागाई वाढण्याची शक्यता असते. हे टाळण्यासाठी, RBI आता Variable Rate Reverse Repo (VRRR) लिलावासारख्या साधनांचा वापर करून जास्तीचा पैसा शोषून घेत आहे.\n\n### भविष्यातील धोके\nगुंतवणूकदारांचे लक्ष आता RBI च्या 'फॉरवर्ड फॉरेन एक्सचेंज लायबिलिटीज' कडे लागले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, स्वॅप हस्तक्षेपांमुळे या दायित्वांमध्ये वाढ झाली आहे, ज्यामुळे भविष्यातील चलन धोरणावर काही मर्यादा येऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, ब्रेंट क्रूड ऑइलचे वाढते दर आणि US Federal Reserve च्या व्याजदरातील बदल हे घटक येत्या काळात रुपयावर पुन्हा दबाव निर्माण करू शकतात.