ऑक्टोबर १६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलन साठा (Forex Reserves) **$५.०११ अब्जांनी** घसरून **$७२१.०१६ अब्जांवर** आला आहे. जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरतेच्या काळात रुपयाला सावरण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने (RBI) केलेल्या हस्तक्षेपाचा हा परिणाम आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा असलेल्या फॉरेक्स रिझर्व्हमध्ये सलग दुसऱ्या आठवड्यात घसरण पाहायला मिळाली आहे. याआधीच्या आठवड्यात साठ्यात $८.५७८ अब्जांची कपात झाली होती, तर ४ सप्टेंबर रोजी हा साठा विक्रमी $७८५.७०६ अब्जांच्या उच्चांकावर होता. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) आपल्या चलन साठ्याचा वापर देशाच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी करत असते.
रुपयाला वाचवण्याचा RBI चा प्रयत्न
जागतिक बाजारपेठेत डॉलरची मागणी वाढल्यामुळे रुपयावर दबाव निर्माण झाला आहे. रुपयाचे मूल्य अचानक घसरू नये म्हणून, आरबीआय बाजारात डॉलरची विक्री करते. या धोरणात्मक हस्तक्षेपामुळे चलन साठ्यात कपात झाली आहे. याशिवाय, आरबीआयने तरलता (Liquidity) आणि चलनाची मागणी नियंत्रित करण्यासाठी FCNR(B) खात्यांचाही वापर केला आहे.
सोन्याची चमक वाढली
परकीय चलन साठ्याचा मुख्य भाग असलेल्या 'फॉरेन करन्सी ॲसेट्स'मध्ये $५.७५८ अब्जांची घट होऊन तो $५९१.८४७ अब्जांवर आला आहे. यात युरो, पौंड आणि येन यांसारख्या चलनांचा डॉलरच्या तुलनेतील मूल्याचा समावेश असतो.
मात्र, सोन्याच्या साठ्याने दिलासा दिला आहे. सोन्याच्या मूल्यामध्ये $७०६ दशलक्ष वाढ होऊन तो $१०५.८ अब्जांवर पोहोचला आहे. याशिवाय, स्पेशल ड्रॉइंग राइट्स (SDRs) $३० दशलक्षने वाढून $१८.५७८ अब्जांवर आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीतील (IMF) राखीव स्थिती $११ दशलक्षने वाढून $४.७९१ अब्जांवर पोहोचली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय संकेत?
परकीय चलन साठा हा भारताच्या आर्थिक आरोग्याचा एक महत्त्वाचा निर्देशक आहे. हा साठा जितका भक्कम, तितकी रिझर्व्ह बँकेची बाजारात हस्तक्षेप करण्याची क्षमता जास्त असते. जरी सध्या साठ्यात घट होत असली, तरी हा साठा अजूनही एका सुरक्षित आणि मोठ्या पातळीवर कायम आहे.