RBI चे डेप्युटी गव्हर्नर रोहित जैन यांनी बँकिंग आणि फिनटेक क्षेत्रातील हाय-स्पीड ऑटोमेशन आणि क्लाउड सर्व्हिसेसवर वाढत्या अवलंबित्वबाबत गंभीर इशारा दिला आहे. यामुळे भविष्यात आयटी इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि रिस्क मॅनेजमेंटच्या नियमांत मोठे बदल होण्याची शक्यता आहे.
काय आहे नेमका धोका?
ग्लोबल फिनटेक फेस्ट २०२६ मध्ये बोलताना RBI चे डेप्युटी गव्हर्नर रोहित जैन यांनी तीन प्रमुख धोक्यांकडे लक्ष वेधले आहे: वेग (Speed), एकाग्रता (Concentration) आणि अपारदर्शकता (Opacity). त्यांनी स्पष्ट केले की, आधुनिक बँकिंग तंत्रज्ञानाने व्यवहार वेगवान केले असले तरी, यामुळे निर्माण झालेली गुंतागुंत सिस्टिमसाठी धोकादायक ठरू शकते.
ऑटोमेशन आणि 'सिंगल पॉइंट ऑफ फेल्युअर'
आजचे ऑटोमेटेड सिस्टम मानवी प्रतिसादाच्या वेगापेक्षाही जास्त वेगाने काम करतात. अशा वेळी जर एखादी तांत्रिक चूक झाली, तर ती मानवी हस्तक्षेप होण्याआधीच मोठ्या प्रमाणात पसरू शकते. याशिवाय, अनेक बँका आणि फिनटेक कंपन्या मोजक्याच क्लाउड सर्व्हिस प्रोव्हायडर्सवर अवलंबून आहेत. जर यापैकी एकाही प्रोव्हायडरच्या सिस्टममध्ये बिघाड झाला, तर संपूर्ण आर्थिक व्यवस्थेत साखळी प्रतिक्रिया (Chain Reaction) होऊन व्यवहार ठप्प होऊ शकतात.
गुंतवणुकदारांसाठी काय संकेत?
डिजिटल मॉडेलमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या क्लिष्ट अल्गोरिदममुळे निर्णय प्रक्रियेत पारदर्शकता कमी झाली आहे. यावर आता RBI कठोर भूमिका घेण्याच्या तयारीत आहे. आगामी काळात बँकांना आणि फिनटेक कंपन्यांना त्यांच्या तंत्रज्ञानाबाबत अधिक स्पष्टता ठेवावी लागेल, ज्यामुळे त्यांच्या ऑपरेशनल खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांनी आता बँकांच्या आणि फिनटेक कंपन्यांच्या 'रिस्क मॅनेजमेंट स्ट्रॅटेजी'वर लक्ष ठेवणे गरजेचे ठरेल, कारण RBI च्या नवीन नियमावलीचा थेट परिणाम या कंपन्यांच्या नफ्यावर होऊ शकतो.