Reserve Bank of India (RBI) ने २७ ऑगस्ट २०२६ रोजी ओव्हरनाईट लिलावाद्वारे बँकिंग सिस्टममधून **₹1.42 लाख कोटी** रक्कम शोषून घेतली आहे. बाजारातील अतिरिक्त रोख रकमेवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने हे पाऊल उचलले असून उद्या आणखी मोठा लिलाव होणार आहे.
बाजारातील अतिरिक्त रोख रकमेचे व्यवस्थापन करण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) सातत्याने प्रयत्न करत आहे. याच धोरणाचा भाग म्हणून, लेटेस्ट ओव्हरनाईट व्हेरिएबल रेट रिव्हर्स रेपो (VRRR) लिलावाद्वारे बँकेने ₹1.42 लाख कोटी बाजारातून बाहेर काढले आहेत. जरी बँकेने ₹2 लाख कोटी शोषण्याचे लक्ष्य ठेवले होते, तरीही प्रतिसाद ₹1.42 लाख कोटी इतका मिळाला.
तरलता वाढल्याचा परिणाम काय?
सध्या बँकिंग सिस्टममध्ये ₹3.75 लाख कोटींपर्यंत अतिरिक्त रोख रक्कम (Surplus) जमा झाली आहे. बँकांकडे जास्त भांडवल असल्याने ते कमी दरात कर्ज देऊ लागतात, ज्यामुळे शॉर्ट-टर्म व्याजाचे दर RBI च्या धोरणात्मक मर्यादेपेक्षा खाली जाण्याची भीती असते. हे टाळण्यासाठी VRRR लिलाव हे प्रभावी साधन ठरते, ज्यामुळे 'Weighted Average Call Rate' (WACR) सुरक्षित मर्यादेत राहतो.
व्याजाचे दर आणि पुढील दिशा
या लिलावानंतर, WACR किरकोळ वाढून 5.21% झाला आहे, जो पूर्वी 5.18% होता. दरम्यान, 'स्टँडिंग डिपॉझिट फॅसिलिटी' (SDF) दर 5% वर स्थिर आहे, ज्यामुळे बाजारपेठेतील दर नियंत्रणात असल्याचे संकेत मिळत आहेत. आता रिझर्व्ह बँकेने शुक्रवार, २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी पुन्हा एकदा ₹3 लाख कोटींचा मोठा तीन दिवसांचा लिलाव आयोजित केला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी या घडामोडींवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे, कारण यातूनच शॉर्ट-टर्म मनी मार्केटची दिशा आणि सरकारी रोख्यांमधील (Bond Markets) अस्थिरता स्पष्ट होते.