Reserve Bank of India (RBI) च्या ताज्या बुलेटिनमध्ये बँकिंग क्षेत्राबद्दल एक महत्त्वाची स्पष्टता देण्यात आली आहे. बँका केवळ उपलब्ध डिपॉझिट्सवर अवलंबून कर्ज वाटत नाहीत, तर त्या क्रेडिट क्रिएशनद्वारे काम करतात, असे आरबीआयने स्पष्ट केले आहे.
बँक कशा काम करतात?
पारंपारिक समजुतीनुसार, बँकांकडे आधी डिपॉझिट्स येतात आणि त्यानंतर त्या कर्जाचे वाटप करतात. मात्र, RBI ने या सिद्धांताला छेद दिला आहे. आधुनिक बँकिंग प्रणालीमध्ये 'क्रेडिट' आणि 'डिपॉझिट' एकाच वेळी तयार होतात. आरबीआयच्या मते, कर्ज वाटपाच्या प्रक्रियेतूनच सिस्टिममध्ये नवीन डिपॉझिट्स निर्माण होतात. हे मुख्यत्वे तीन मार्गांनी घडते: नवीन बँक क्रेडिट, ताज्या गुंतवणुकी आणि परकीय भांडवलाचा ओघ.
हाय CD रेशो: नक्की काय धोका आहे?
गुंतवणूकदार सहसा 'क्रेडिट-डिपॉझिट' (CD) रेशो वाढला की त्याला धोक्याची घंटा मानतात. परंतु, आरबीआयने स्पष्ट केले आहे की, वाढत्या अर्थव्यवस्थेत उच्च CD रेशो असणे म्हणजे बँक सक्रियपणे क्रेडिट ग्रोथला चालना देत आहे, असेही असू शकते. त्यामुळे केवळ एका रेशोवर विश्वास ठेवणे पूर्णतः चुकीचे ठरू शकते.
गुंतवणूकदारांनी काय करावे?
आता वेळ आली आहे की गुंतवणूकदारांनी बँकांच्या कामगिरीचे मूल्यमापन करताना केवळ एका आकड्यावर अवलंबून न राहता संपूर्ण बॅलन्स शीट तपासावी. तज्ज्ञांच्या मते, यापुढे खालील गोष्टींकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे:
- Net Interest Margins (NIM)
- Liquidity Coverage Ratio (LCR)
- Asset Quality (कर्जाची गुणवत्ता)
बँक आपली भांडवली स्थिती आणि स्थिर निधी मिळवण्याची क्षमता कशी हाताळते, हे पाहणे गुंतवणूकदारांसाठी अधिक महत्त्वाचे ठरेल.