बँकिंग सिस्टममधील अतिरिक्त रोकड (Liquidity) नियंत्रणात ठेवण्यासाठी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) २९ दिवसांच्या **₹२ लाख कोटींच्या** व्हेरिएबल रेट रिव्हर्स रेपो (VRRR) लिलावाची घोषणा केली आहे.
देशातील बँकिंग व्यवस्थेत सध्या पैशांचा ओघ वाढला असून, सिस्टममध्ये अंदाजे ₹४.९९ लाख कोटींची अतिरिक्त रोकड (Surplus Liquidity) जमा झाली आहे. यामुळे अल्पकालीन व्याजदर हे RBI च्या रेपो रेटपेक्षा खाली जाण्याची शक्यता असते, हे टाळण्यासाठी मध्यवर्ती बँकेने हे पाऊल उचलले आहे.\n\n### लिलावाचे वेळापत्रक\nही लिलाव प्रक्रिया ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पार पडणार असून, याद्वारे जमा झालेली रक्कम ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी परत केली जाईल. या माध्यमातून RBI तात्पुरत्या स्वरूपात बाजारातील अतिरिक्त पैसा काढून घेणार आहे, जेणेकरून मनी मार्केटमधील व्याजदर स्थिर राहतील.\n\n### बँकांसाठी लवचिकता\nRBI ने या लिलावात एक विशेष सुविधा दिली आहे. जर बँकांना अचानक पैशांची गरज भासली, तर त्या 'ई-कुबेर' (E-Kuber) पोर्टलद्वारे त्यांच्या निधीची आगाऊ परतफेड (Premature Reversal) करण्याची विनंती करू शकतात. यासाठी त्यांना मॅच्युरिटी तारखेच्या किमान दोन दिवस आधी अर्ज करावा लागेल.\n\nयाआधीही RBI ने आठवड्याच्या सुरुवातीला ₹२.१ लाख कोटींहून अधिक रक्कम शोषण्यासाठी ओव्हरनाईट VRRR लिलाव केले होते. बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, जोपर्यंत अतिरिक्त रोकडचे प्रमाण जास्त आहे, तोपर्यंत RBI अशा अल्पकालीन साधनांचा वापर करून बाजारात संतुलन राखण्याचा प्रयत्न करत राहील.