ऑगस्ट २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, भारतीय बँकिंग क्षेत्रात मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. अनसिक्युअर्ड पर्सनल लोन आणि क्रेडिट कार्ड कर्जाची मागणी मंदावली असून, गोल्ड लोनमध्ये **८३.२%** ची जबरदस्त वाढ झाली आहे. आता गोल्ड लोनचे प्रमाण होम लोनच्या बरोबरीला पोहोचले आहे.
ऑगस्ट २०२६ च्या आकडेवारीनुसार भारतीय कर्ज बाजार एका मोठ्या बदलाच्या टप्प्यावर आहे. बँकेचे एकूण क्रेडिट १९.१% ने वाढून २२३.९ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले असले, तरी ग्राहकांच्या कर्जाच्या निवडीत मोठा फरक पडला आहे. आता ग्राहक अनसिक्युअर्ड कर्जाऐवजी सुरक्षित म्हणजेच ॲसेट-बॅक्ड कर्जाला पसंती देत आहेत.
पर्सनल लोनमधील घसरण
अनसिक्युअर्ड कर्जाची मागणी वेगाने कमी होत आहे. ऑगस्टमध्ये कन्झ्युमर ड्युरेबल्स कर्जामध्ये केवळ २.४% तर क्रेडिट कार्ड आउटस्टँडिंगमध्ये केवळ ३.६% वाढ झाली आहे. याचा अर्थ, उच्च व्याजाच्या कर्जाबाबत सामान्य ग्राहक आता अधिक सावध झाले आहेत.
गोल्ड लोनची तुफानी वाढ
याउलट, गोल्ड लोन क्षेत्राने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या पाच महिन्यांत गोल्ड लोनमध्ये ९८,०९६ कोटींची भर पडली आहे, जी होम लोनच्या ९८,८५८ कोटींच्या वाढीशी मिळतीजुळती आहे. गोल्ड लोन मार्केट आता ५.६ लाख कोटी रुपयांपर्यंत विस्तारले असून, यात वार्षिक ८३.२% वाढ दिसून येत आहे.
वाढती जोखीम: डिफॉल्टचा धोका
गोल्ड लोन हे सुरक्षित मानले जात असले तरी, त्यातील वाढते डिफॉल्ट्स गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची बाब आहेत. मार्च २०२६ मध्ये गोल्ड लोनमधील डिफॉल्ट दर ०.७% होता, जो ऑगस्ट २०२६ पर्यंत वाढून २.६% झाला आहे. याउलट, पर्सनल लोनमधील कामगिरी सुधारून डिफॉल्ट दर १.८% वर आला आहे.
सोन्याच्या किमतीत घट झाल्यास लेंडर्सवर दबाव येऊ शकतो, कारण यामुळे 'लोन-टू-व्हॅल्यू' (LTV) रेशोवर परिणाम होऊ शकतो. भविष्यात कोणती बँक किंवा NBFC गोल्ड लोन पोर्टफोलिओ अधिक जबाबदारीने हाताळते, हे पाहणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरेल.