भारतात बंदी असलेल्या 'जेंडर-प्रेडिक्शन' टेस्ट किट्सची eBay वरून विक्री होत असल्याचे समोर आले आहे. या गंभीर प्रकरणाची दखल घेत कंपनीने अंतर्गत सुरक्षा तपासणी सुरू केली असून ९ वादग्रस्त लिस्टिंग हटवली आहेत.
काय आहे नेमका प्रकार?
eBay च्या ग्लोबल प्लॅटफॉर्मवरून भारतात शिपिंग सुविधा उपलब्ध होती, ज्याचा फायदा घेत काही विक्रेत्यांनी लिंग निदानाची (Gender-prediction) टेस्ट किट्स भारतीय ग्राहकांसाठी उपलब्ध करून दिली होती. ही उत्पादने भारताच्या १९९४ च्या PC-PNDT कायद्यांतर्गत पूर्णपणे प्रतिबंधित आहेत. या प्रकारानंतर eBay ने SneakPeek आणि Peekaboo यांसारख्या ब्रँड्सची ९ लिस्टिंग तात्काळ काढून टाकली आहेत.
जागतिक प्लॅटफॉर्मसमोरचे आव्हान
eBay भारतात थेट कार्यरत नसले तरी, त्यांच्या ग्लोबल प्लॅटफॉर्मद्वारे होणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय शिपमेंटमुळे स्थानिक नियमांचे पालन करणे कठीण झाले आहे. Peekaboo ब्रँडच्या पालक कंपनीने, DNA Diagnostics Center ने स्पष्ट केले आहे की, त्यांनी भारतात अशा विक्रीसाठी कोणतीही परवानगी दिलेली नाही. हे सर्व गैरप्रकार थर्ड-पार्टी विक्रेत्यांकडून होत असल्याचे समोर आले आहे.
सरकारी कारवाईचा रेटा
भारत सरकार अशा प्रकारच्या तंत्रज्ञानावर लगाम लावण्यासाठी अत्यंत कठोर पावले उचलत आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने Google सारख्या टेक कंपन्यांनाही अशा सेवा देणाऱ्या वेबसाईट्स आणि जाहिराती ब्लॉक करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या वाढत्या नियामक दबावामुळे आता eBay सारख्या कंपन्यांना त्यांच्या 'जिओ-फेंसिंग' (Geofencing) आणि ऑटोमेटेड डिटेक्शन सिस्टिममध्ये मोठी गुंतवणूक करावी लागणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी सतर्कता
या वादाचा थेट परिणाम कंपनीच्या ऑपरेटिंग मार्जिनवर होऊ शकतो. नियमांचे उल्लंघन झाल्यास दंड आणि ब्रँडची प्रतिमा मलीन होण्याचा धोका असल्याने, आता कंपनी कशा प्रकारे हे तांत्रिक दोष सुधारते, याकडे सर्व गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.