टाटा स्टीलच्या डच उपकंपनीला डच प्रोसिक्यूशन ऑफिसकडून (Dutch Public Prosecution Office) कायदेशीर नोटीस बजावण्यात आली आहे. कंपनीच्या जुन्या कोक आणि गॅस प्लांटमध्ये झालेल्या कथित प्रदूषणाच्या संदर्भात ही कारवाई करण्यात आली आहे. कंपनीने मात्र **98%** ने घटना कमी झाल्याचा दावा केला आहे आणि कायदेशीर लढाई लढण्याची तयारी दर्शवली आहे.
काय आहे प्रकरण?
टाटा स्टील लिमिटेडने भागधारकांना माहिती दिली आहे की, त्यांच्या 100% मालकीच्या डच उपकंपनी, टाटा स्टील IJmuiden B.V. (TSIJ) ला डच पब्लिक प्रोसिक्यूशन ऑफिसकडून (Dutch Public Prosecution Office) समन्स बजावण्यात आले आहे. हे कायदेशीर पाऊल नेदरलँड्समधील कंपनीच्या कोक आणि गॅस प्लांट्सशी संबंधित कथित पर्यावरण प्रदूषणाच्या आरोपांवर आधारित आहे. विशेषतः, 'अंडरकुकड् कोक' (undercooked coke) च्या घटनांवर लक्ष केंद्रित केले जात आहे, जो ब्लास्ट फर्नेस स्टीलमेकिंगसाठी आवश्यक असलेल्या कोळशाचे कोक बनवण्याच्या प्रक्रियेतील एक उप-उत्पादन आहे.
कंपनीचा दावा: घटनांमध्ये मोठी घट
कंपनीने सादर केलेल्या आकडेवारीनुसार, 2020 पासून तांत्रिक सुधारणा लागू केल्यानंतर अंडरकुकड् कोकच्या घटनांमध्ये 98% घट झाली आहे. कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, जानेवारी 2020 ते मे 2026 या काळात सरासरी घटना दर 0.011% पेक्षा कमी होता. विशेष म्हणजे, 2024 आणि 2025 या संपूर्ण वर्षात कोणतीही घटना नोंदवली गेली नाही, तर 2023 मध्ये केवळ एकच घटना घडली होती.
कंपनीचे म्हणणे आहे की, दरवर्षी सुमारे 1,35,000 बॅचेस कोक तयार करणाऱ्या इतक्या मोठ्या औद्योगिक प्रक्रियेत किरकोळ तांत्रिक फरक टाळणे कठीण आहे. टाटा स्टीलचा असा युक्तिवाद आहे की, घटनांमध्ये झालेली मोठी घट पाहता फौजदारी कारवाई योग्य नाही आणि कंपनी न्यायालयात हे सर्व पुरावे सादर करेल.
'ग्रीन स्टील' कडे वाटचाल
सध्या चौकशीच्या कक्षेतील KGF 1 आणि 2 हे प्लांट्स कंपनीच्या दीर्घकालीन पर्यावरणीय रोडमॅपचा भाग आहेत. 'ग्रीन स्टील प्रोजेक्ट' अंतर्गत, टाटा स्टीलने या विशिष्ट प्लांटची भविष्यातील बंद करण्याची योजना आखली आहे. यातून उत्पादन अधिक टिकाऊ पद्धतींकडे वळवण्याचा आणि IJmuiden साइटचा कार्बन फूटप्रिंट कमी करण्याचा उद्देश आहे. सध्या, कंपनी 1.66 टन प्रति टन कच्च्या पोलादाच्या CO2 तीव्रतेची नोंद करते, जी जागतिक स्तरावर उच्च कार्यक्षम मानली जाते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
गुंतवणूकदारांसाठी, कायदेशीर प्रक्रिया आणि संभाव्य दंड किंवा कामकाजातील व्यत्ययांचा आर्थिक परिणाम यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. कंपनी समन्सला आव्हान देत असली तरी, युरोपमधील नियामक आणि कायदेशीर आव्हाने ESG (Environmental, Social, and Governance) मानकांसाठी महत्त्वपूर्ण असतात. भागधारक न्यायालयीन वेळापत्रक आणि नियोजित प्लांट बंद होण्यापूर्वी डच युनिटमध्ये आणखी काही बदल आवश्यक आहेत का, यावर लक्ष ठेवतील. ग्रीन स्टीलमध्ये संक्रमण हा टाटा स्टील ग्रुपसाठी एक प्रमुख भांडवली खर्च आहे आणि या कायदेशीर प्रक्रियेदरम्यान डच युनिटचे कामकाज सुरळीत राखण्याची क्षमता कंपनीच्या आंतरराष्ट्रीय व्यवसायाच्या स्थिरतेसाठी महत्त्वपूर्ण ठरेल.