टाटा केमिकल्सला प्रदूषणावरून घेरले! गुजरातमध्ये आंदोलनाची ठिणगी, शेअरवर परिणाम?

गुजरातच्या रहिवाशांचे गंभीर आरोप: आरोग्य संकटाचा दावा

देवपरा गावातील रहिवासी देवराम वाला घोडा यांनी 9 मे 2026 रोजी गुजरात प्रदूषण नियंत्रण मंडळाला (GPCB) नोटीस बजावली. ते गेली अनेक वर्षे हवेतील, पाण्यातील आणि अन्नातील प्रदूषणाने त्रस्त असल्याचा दावा करत आहेत. यामुळे गंभीर आजार वाढत असून सार्वजनिक आरोग्याची मोठी समस्या निर्माण झाली आहे, असे त्यांनी म्हटले आहे. या तक्रारींवर गेल्या दशकाहून अधिक काळ सुनावणी सुरू आहे, मात्र ठोस उपाययोजना न झाल्याने GHODA यांनी उपोषणाचा मार्ग पत्करला आहे.

शेअर बाजारातही दबाव, ESG चिंतेत वाढ

या वादाच्या पार्श्वभूमीवर, Tata Chemicals (TATACHEM.NS) च्या शेअर्सवरही दबाव दिसून आला. 8 मे 2026 रोजी शेअरमध्ये सुमारे 2.96% ची घसरण झाली. मे 2026 च्या मध्यापर्यंत, शेअरची किंमत अंदाजे ₹761.25 होती, तर कंपनीचे मार्केट कॅपिटल (Market Capitalization) सुमारे ₹19,200 कोटी होते. कंपनीचा P/E रेशो (P/E Ratio) साधारण 60.5 होता, मात्र EPS (Earnings Per Share) नकारात्मक -74.42 आणि P/E निगेटिव्ह -10.17 असल्याचे दिसून आले.

जुन्या तक्रारी आणि नियामक कार्यवाही

या भागातील प्रदूषणाच्या तक्रारी जून 2012 पासून सुरू आहेत. GHODA यांनी द्वारका येथील प्रांताधिकारी आणि GPCB कडे अनेकदा निवेदने दिली आहेत. ऑक्टोबर 2025 पासून GPCB काही कारवाई करत असले तरी, त्याचे परिणाम दिसत नसल्याचे GHODA यांचे म्हणणे आहे. विशेष म्हणजे, यापूर्वी मार्च 2024 मध्ये राष्ट्रीय हरित लवादाने (NGT) याच तक्रारदाराच्या याचिका फेटाळून लावल्या होत्या, कारण GPCB च्या अहवालात आरोप सिद्ध झाले नव्हते. टाटा केमिकल्स कंपनी पर्यावरण नियमांचे पालन करत असल्याचा दावा करते आणि त्यांच्याकडे ISO 14001 प्रमाणित पर्यावरण व्यवस्थापन प्रणाली (Environmental Management System) आहे.

रासायनिक उद्योगात ESG चे महत्त्व वाढतेय

सध्या भारतीय रासायनिक उद्योग पर्यावरण, सामाजिक आणि प्रशासकीय (ESG) कामगिरीवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. UPL सारख्या कंपन्यांना Sustainalytics कडून उच्च रेटिंग मिळाली आहे, तर Reliance Industries आपल्या पर्यावरण व्यवस्थापन प्रणालीवर जोर देते. Himadri Speciality Chemical ला ICRA ESG Ratings ने 'Exceptional 82' रेटिंग दिली आहे. यामुळे गुंतवणूकदार आणि नियामक ESG मेट्रिक्सकडे गांभीर्याने पाहत आहेत.

कंपनीचे ESG ध्येय आणि भविष्यातील आव्हाने

टाटा केमिकल्सने 2030 पर्यंत कार्बन उत्सर्जन 30% कमी करण्याचे ध्येय ठेवले आहे. तसेच, ग्रीन केमिस्ट्री आणि सर्क्युलॅरिटीमध्ये गुंतवणूक करण्याची योजना आहे. मात्र, मिथपूर प्लांटमधील स्थानिक पातळीवरील हे वाद आणि कंपनीचा जुना पर्यावरणीय रेकॉर्ड (उदा. 2007-2008 मध्ये सुमारे 10 महिने 'कन्सेंट टू ऑपरेट' नूतनीकरण न करता प्लांट चालवणे) यामुळे भागधारकांना आणि नियामकांना सावध राहावे लागेल. गेल्या नोव्हेंबर 2025 मध्ये, कंपनीच्या अमेरिकेतील सहायक कंपनीला कार्यान्वयन त्रुटींसाठी $20,400 चा दंड झाला होता, ज्याचा मूळ कंपनीवर मोठा आर्थिक परिणाम झाला नाही.

विश्लेषकांचे मत आणि पुढील वाटचाल

बाजारातील तांत्रिक घटकांमुळे (technical factors) अलीकडे काही विश्लेषकांनी 'Buy' रेटिंग 'Hold/Accumulate' पर्यंत खाली आणली आहे. सातत्याने येणारे पर्यावरणीय वाद कंपनीच्या प्रतिष्ठेसाठी धोकादायक ठरू शकतात आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांच्या ESG चिंतेत भर घालू शकतात. जरी CARE आणि Fitch सारख्या रेटिंग एजन्सींनी त्यांची रेंटिंग AA+ आणि BB+ ठेवली असली, तरी दीर्घकालीन पर्यावरणीय समस्यांमुळे नियामक तपासणी वाढू शकते.