नॅटको फार्मा (Natco Pharma) ने नोव्हार्टिस (Novartis) कंपनीच्या स्तनाच्या कर्करोगावरील औषध 'रिबोसिक्लिब' (ribociclib) साठी दुसऱ्या पेटंटला दिल्ली हायकोर्टात आव्हान दिले आहे. नॅटकोचा दावा आहे की हे पेटंट बेकायदेशीरपणे **2029** पर्यंत मक्तेदारी वाढवते.
नॅटको फार्मा आणि नोव्हार्टिस यांच्यातील कायदेशीर लढाई
नॅटको फार्मा (Natco Pharma) कंपनीने नुकत्याच भारतीय पेटंट कार्यालयाने (Indian Patent Office) नोव्हार्टिस (Novartis) कंपनीला दिलेल्या दुसऱ्या पेटंटला दिल्ली हायकोर्टात (Delhi High Court) आव्हान दिले आहे. नोव्हार्टिसचे हे औषध स्तनाच्या कर्करोगावर (breast cancer) वापरले जाते आणि त्याचे नाव 'रिबोसिक्लिब' (ribociclib) असून ते 'किस्क्वालि' (Kisqali) या नावाने विकले जाते.
हैदराबाद स्थित नॅटको फार्माचा आरोप आहे की, 10 जुलै 2026 रोजी मिळालेले हे नवीन पेटंट बेकायदेशीर आहे. या पेटंटमुळे नोव्हार्टिसला 2029 पर्यंत बाजारात मक्तेदारी (monopoly) मिळवण्याचा अधिकार मिळत आहे, जो अयोग्य आहे.
नॅटकोचा युक्तिवाद काय आहे?
नॅटको फार्माच्या याचिकानुसार, 'रिबोसिक्लिब' हे औषध आधीपासूनच एका भारतीय पेटंट (IN 283133) अंतर्गत संरक्षित आहे, जे मे 2027 पर्यंत वैध आहे. अशा परिस्थितीत दुसरे पेटंट मिळवणे हे जेनरिक औषधांच्या (generic versions) बाजारात प्रवेशास उशीर लावण्यासारखे आहे, असे नॅटकोचे म्हणणे आहे. या प्रकरणी न्यायमूर्ती अनुप जयराम भंभानी यांनी संबंधित पक्षांना नोटीस बजावली असून, पुढील सुनावणी 16 सप्टेंबर 2026 रोजी होणार आहे.
नॅटको फार्मासमोरील आव्हाने
हा कायदेशीर वाद नॅटको फार्मासाठी एका कठीण काळात सुरू झाला आहे. नुकत्याच आलेल्या तिमाही निकालांनुसार, FY26 च्या चौथ्या तिमाहीत कंपनीच्या एकत्रित नफ्यात (consolidated net profit) वार्षिक आधारावर 34% घट झाली असून तो ₹270 कोटी इतका राहिला. कंपनीचे शेअर्स सध्या ₹918–₹921 च्या आसपास व्यवहार करत आहेत, जे बाजारातील सावध दृष्टिकोन दर्शवते.
कंपनीच्या वाढीसाठी उच्च-मूल्याच्या जेनरिक उत्पादनांची निर्मिती करणे महत्त्वाचे आहे. मात्र, सध्या जेनरिक औषध उद्योगाला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. पेटंट विवादांव्यतिरिक्त, अमेरिकेकडून जेनरिक औषधांच्या आयातीवर संभाव्य शुल्कामुळे (US tariffs) कंपनीच्या निर्यातीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. तसेच, प्रमुख निर्यात बाजारांमध्ये तीव्र किंमत स्पर्धा (pricing competition) आणि वाढता परिचालन खर्च (operational costs) यामुळे कंपनीच्या कमाईत अस्थिरता दिसून येत आहे.
गुंतवणूकदार या कायदेशीर लढाईकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण याचा थेट परिणाम नॅटको आपल्या औषधाची आवृत्ती बाजारात कधी आणू शकेल यावर होणार आहे. बाजारात लवकर प्रवेश मिळवण्यासाठी अशा पेटंट आव्हानांमध्ये सहभाग घेण्याचा नॅटकोचा इतिहास आहे, परंतु या प्रकरणांचे निकाल अनिश्चित आहेत. गुंतवणूकदारांसाठी 16 सप्टेंबरच्या सुनावणीचे निष्कर्ष महत्त्वाचे ठरू शकतात.