अमेरिकेतील टेनेसी राज्यात Meta Platforms विरोधात एक मोठा खटला सुरू झाला आहे. इन्स्टाग्राममुळे किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर होणाऱ्या नकारात्मक परिणामांबद्दल कंपनीला अंतर्गत माहिती असूनही, त्यांनी याकडे दुर्लक्ष केल्याचा आरोप आहे. राज्याचा दावा आहे की कंपनीने वापरकर्त्यांच्या सुरक्षिततेपेक्षा जास्त लक्ष प्रतिबद्धता (Engagement) आणि जाहिरात महसुलावर केंद्रित केले.
Detailed Coverage
काय आहे आरोप?
टेनेसी कोर्टात Meta Platforms (पूर्वीचे Facebook) कंपनीवर गंभीर आरोप ठेवण्यात आले आहेत. कंपनीने जाणीवपूर्वक इन्स्टाग्रामची रचना किशोरवयीन मुलांसाठी व्यसन (Addiction) लावणारी केली आहे, असा दावा राज्याच्या वकिलांनी केला आहे. अंतर्गत संशोधनातून, २०१७ पासूनच कंपनीला माहिती होते की 'इनफिनिट स्क्रोल', 'नोटिफिकेशन्स' आणि 'ऑटोप्ले' सारख्या फीचर्समुळे किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर वाईट परिणाम होऊ शकतो. तरीही, कंपनीने जाहिरात महसूल (Advertising Revenue) वाढवण्यासाठी या गोष्टींकडे दुर्लक्ष केले, असा आरोप आहे.
'अॅडिक्शन बाय डिझाइन'चा युक्तिवाद
राज्याच्या वतीने युक्तिवाद करताना सांगण्यात आले की, कंपनीच्या नोटिफिकेशन सिस्टीम या डोपामाइन (Dopamine) रिलीज करण्यासाठी बनवल्या होत्या, ज्यामुळे तरुण वापरकर्ते प्लॅटफॉर्मवर अडकून राहतात. एका २०१७ च्या अंतर्गत डॉक्युमेंटचा हवाला देत, जिथे या डिझाइन निवडींबद्दल सार्वजनिक चेतावणी देण्यावर चर्चा झाली होती, असे नमूद केले. मात्र, ही चेतावणी कधीच दिली गेली नाही आणि वापरकर्त्यांना जास्त वेळ प्लॅटफॉर्मवर ठेवण्यासाठी व्यसन लावणारे तंत्रज्ञान सुरू ठेवण्यात आले.
Meta चे म्हणणे काय?
Meta च्या कायदेशीर टीमने या आरोपांना फेटाळून लावले आहे. त्यांनी युक्तिवाद केला की, कंपनी अंतर्गत कागदपत्रांनुसार, प्लॅटफॉर्मची सुरक्षितता सुधारण्यासाठी सक्रियपणे काम करत आहे. तरुण पिढीला ऑनलाइन सुरक्षित ठेवणे हे एक जटिल आव्हान आहे, ज्यामध्ये पालक, शिक्षक आणि कंपनी सर्वांचा सहभाग आवश्यक आहे. किशोरवयीन मुलांमधील नैराश्य किंवा व्यसनासारख्या व्यापक सामाजिक समस्यांसाठी केवळ कंपनीला जबाबदार धरले जाऊ शकत नाही, असेही त्यांचे म्हणणे आहे.
कायदेशीर आणि आर्थिक परिणाम
अमेरिकेतील Meta विरोधात सुरू असलेल्या कायदेशीर लढाईत हा खटला अत्यंत महत्त्वाचा आहे. अमेरिकेतील जवळजवळ प्रत्येक राज्याने Meta विरोधात काही ना काही कायदेशीर कारवाई सुरू केली आहे. टेनेसीतील खटला हा ज्युरीसमोर सुनावणीसाठी गेलेला दुसरा खटला आहे. याआधी न्यू मेक्सिको राज्यात Meta ला उत्तरदायी ठरवण्यात आले होते आणि $375 दशलक्ष (Million) दंड ठोठावला गेला होता. न्यू मेक्सिकोच्या न्यायाधीशांनी पुढील प्लॅटफॉर्म बदलांवर आणि आर्थिक परिणामांवर विचार सुरू ठेवला आहे. टेनेसी खटल्याच्या निकालामुळे Meta ला भविष्यात जागतिक स्तरावर कोणत्या कायदेशीर आणि आर्थिक अडचणी येऊ शकतात, यावर प्रकाश पडेल. गुंतवणूकदारांनी या कायदेशीर प्रक्रियेवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे.