राज्यांमध्ये न्यायिक सुसंवाद
कलकत्ता हायकोर्टाच्या नियमावलीचा अवलंब करण्याचा केरल हायकोर्टाचा निर्णय, राज्याच्या कौटुंबिक न्यायालयांसाठी एक नवीन दिशादर्शक ठरणार आहे. यापूर्वी, केरलमध्ये मुलांच्या भेटीगाठी आणि संगोपनासाठी कोणतेही एकसमान नियम नव्हते. आता या नवीन नियमांमुळे घटस्फोटाच्या प्रकरणांमध्ये मुलांवर होणारा मानसिक आणि भावनिक परिणाम कमी होण्यास मदत होईल.
नवीन नियमावलीची अंमलबजावणी
या नियमांची अंमलबजावणी रजिस्ट्रार जनरल यांच्याकडून केली जाईल. जिल्हा न्यायाधीश, मॅजिस्ट्रेट आणि कौटुंबिक न्यायालयांना या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार काम करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. कलकत्ता मॉडेल, ज्याला २०२५ च्या उत्तरार्धात औपचारिक मान्यता मिळाली, ते मुलांना मालमत्ता न मानता त्यांच्या संगोपनासाठी एक सुनियोजित पालकत्व योजनेवर भर देते. या नियमांनुसार, घटस्फोटाच्या वेळी मुलांवर होणाऱ्या दीर्घकालीन मानसिक परिणामांचा विचार केला जाईल.
कायदेशीर नवा दृष्टिकोन
सध्याच्या कौटुंबिक कायद्यातील अंमलबजावणीतील त्रुटी या habeas corpus याचिकेमुळे समोर आल्या आहेत. एका प्रकरणात, वडिलांनी न्यायालयाच्या आदेशाचे उल्लंघन करून मुलाला शाळेतून उचलून नेले होते. यावरून हे स्पष्ट झाले आहे की, अनेकदा पालक न्यायालयाच्या निर्णयांकडे दुर्लक्ष करतात. वडिलांच्या तक्रारी फेटाळून लावत, हायकोर्टाने कायदेशीर मार्गाशिवाय स्वतःहून कृती करण्याच्या वृत्तीवर आक्षेप घेतला आहे.
अंमलबजावणीतील आव्हाने
या नवीन नियमांमुळे एकसूत्रता येण्याची शक्यता असली तरी, याच्या अंमलबजावणीत अनेक अडचणी येऊ शकतात. काही तज्ञांच्या मते, केरलमधील सामाजिक आणि आर्थिक परिस्थिती पश्चिम बंगालपेक्षा वेगळी असू शकते, ज्यामुळे नियमांच्या अंमलबजावणीत समस्या येऊ शकतात. तसेच, न्यायालयांनी नेमलेल्या समुपदेशक आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांवर कामाचा ताण वाढू शकतो. जर या विभागांना पुरेसा निधी मिळाला नाही, तर ही मार्गदर्शक तत्त्वे केवळ कागदावरच राहण्याची शक्यता आहे. पालकांनी मुलांचे संगोपन वेळापत्रक न पाळल्यास त्यांना शिक्षा देण्यामध्ये न्यायालयाची खरी कसोटी लागेल.
