आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाच्या (ICC) सदस्य राष्ट्रांनी मुख्य अभियोक्ता करीम खान यांना लैंगिक गैरवर्तनाच्या आरोपांनंतर पदावरून दूर करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नेतृत्वातील बदलामुळे सध्या सुरू असलेल्या महत्त्वाच्या युद्ध गुन्हे तपासांवर अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. न्यायालयाला आता वारसदार नियुक्त करताना मोठे भू-राजकीय दबाव पेलावे लागणार आहेत.
Detailed Coverage
आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाने (ICC) आपल्या मुख्य अभियोक्ता करीम खान यांना पदावरून दूर करण्यासाठी हालचाल केली आहे. न्यायालयाच्या 125 सदस्य राष्ट्रांनी हा निर्णय घेतला आहे. करीम खान यांच्यावर लैंगिक गैरवर्तनाचे आरोप आहेत, जे त्यांनी फेटाळले आहेत. खान यांनी मे 2025 मध्ये दैनंदिन कामकाजातून माघार घेतली होती, मात्र आता त्यांना औपचारिकपणे पदावरून दूर करणे हे हेग-स्थित संस्थेसाठी एक मोठे वळण ठरणार आहे.
चालू असलेल्या तपासांवर परिणाम
मुख्य अभियोक्तांना दूर केल्याने संवेदनशील आंतरराष्ट्रीय खटल्यांच्या स्थितीबद्दल तातडीने प्रश्न निर्माण झाले आहेत. सध्या गाझा आणि अफगाणिस्तानमधील कथित युद्ध गुन्ह्यांच्या तपासावर न्यायालयाचे कार्यालय काम करत आहे. कायदेशीर तज्ञांच्या मते, जरी अभियोक्तांचे कार्यालय दोन उप-अभियोक्त्यांच्या नेतृत्वाखाली कार्यरत असले तरी, कायमस्वरूपी प्रमुखाच्या अनुपस्थितीमुळे या प्रकरणांची गती मंदावू शकते. पॅलेस्टिनी प्रतिनिधींनी म्हटले आहे की हा निर्णय अंतर्गत कर्मचाऱ्यांशी संबंधित आहे आणि न्यायालयाच्या चालू असलेल्या कार्यवाहीवर याचा राजकीय परिणाम होणार नाही, कारण अटक वॉरंट केवळ न्यायालयाच्या न्यायाधीशांकडूनच रद्द केले जाऊ शकतात.
भू-राजकीय आव्हाने आणि संस्थात्मक स्थिरता
नेतृत्वातील हा बदल ICC साठी बाह्य तणावाच्या काळात होत आहे. यापूर्वी अमेरिकेकडून न्यायालयाच्या कर्मचाऱ्यांवर निर्बंध लादले गेले आहेत. व्हेनेझुएलाने अलीकडेच न्यायालयाशी संबंध तोडण्याची घोषणा केली आहे, ज्यामुळे परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची झाली आहे. या घडामोडींमुळे संस्था प्रचंड दबावाखाली आहे, कारण तिला अंतर्गत कर्मचाऱ्यांची संकटं आणि बाह्य राजकीय तणाव दोन्हीचा सामना करावा लागत आहे.
नेतृत्वाची निवड आणि कायदेशीर पर्याय
करीम खान यांच्या कायदेशीर टीमने त्यांना पदावरून दूर करण्याच्या निर्णयाला आव्हान देण्याचा इरादा व्यक्त केला आहे, जरी सध्याच्या कायदेशीर चौकटीत या कृतीसाठी स्पष्ट अपील प्रक्रिया नाही. तसेच, नवीन अभियोक्ता निवडण्याची प्रक्रिया लांबण्याची शक्यता आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, मुख्य अभियोक्तांची नियुक्ती एक जटिल आणि वेळखाऊ प्रक्रिया असते; करीम खान यांची निवड प्रक्रिया 2021 मध्ये पूर्ण व्हायला सुमारे 18 महिने लागले होते. कायमस्वरूपी बदली नियुक्त होईपर्यंत, न्यायालयाचे मुख्य उद्दिष्ट त्याच्या चालू खटल्यांचे व्यवस्थापन करणे राहील.