Delhi High Court ने ANI Media ची मागणी फेटाळून लावली आहे. OpenAI द्वारे न्यूज कंटेंटचा वापर करून ChatGPT ला ट्रेनिंग देणे हे 'खाजगी वापर' (private use) असल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केल्याने AI कंपन्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
दिल्ली उच्च न्यायालयाने ANI Media द्वारे OpenAI विरुद्ध दाखल करण्यात आलेली अंतरिम स्थगितीची (interim injunction) मागणी फेटाळून लावली आहे. AI डेव्हलपर्स आणि मीडिया कंपन्यांमधील वादाच्या दृष्टीने हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. न्यायालयाने Copyright Act, 1957 अंतर्गत AI मॉडेल्सच्या ट्रेनिंगसाठी न्यूज कंटेंटचा वापर हा 'खाजगी किंवा वैयक्तिक वापर' असल्याचे नमूद केले आहे. या निकालामुळे OpenAI ला सध्या कोणतीही भरपाई न देता कंटेंट वापरणे सुरू ठेवता येणार आहे.
मीडिया क्षेत्रावर परिणाम
मीडिया कंपन्यांसाठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे. ANI ने यापूर्वी $7.5 मिलियन इतक्या किमतीच्या परवाना कराराची (licensing deal) मागणी केली होती. या निर्णयामुळे कंटेंट लायसन्सिंगद्वारे होणारी कमाई मिळवणे मीडिया हाऊसेससाठी कठीण होऊ शकते. जाहिरातींच्या उत्पन्नात घट होत असताना, या नवीन महसूल स्रोतावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी दिलासा
दुसरीकडे, AI क्षेत्रासाठी हा निकाल एक सकारात्मक संकेत आहे. न्यायालयाने स्पष्ट केले की, AI मॉडेल्स हे मूळ लेखांच्या हुबेहूब प्रती नसून सांख्यिकीय स्वरूपातील संकलने (statistical composites) आहेत. यामुळे भारतात काम करणाऱ्या AI कंपन्यांवरील तातडीचा कायदेशीर धोका कमी झाला आहे.
भविष्यातील कायदेशीर पेच
जरी न्यायालयाने हा दावा फेटाळला असला, तरी हे प्रकरण अद्याप प्राथमिक अवस्थेत आहे. सध्याच्या जुन्या कॉपीराइट कायद्यात आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामध्ये एक मोठी दरी दिसून येत आहे. जोपर्यंत सरकार 'टेक्स्ट आणि डेटा मायनिंग'बाबत स्पष्ट कायदे आणत नाही, तोपर्यंत मीडिया कंपन्यांना आपल्या कंटेंटच्या संरक्षणासाठी संघर्ष करावा लागू शकतो. आता गुंतवणूकदार संसदेत AI आणि बौद्धिक संपदेबाबत (Intellectual Property) येणाऱ्या नवीन नियमांकडे लक्ष ठेवून असतील.