Alphabet च्या Google कंपनीने युरोपियन युनियनने ठोठावलेला **€1.49 अब्ज** युरोचा अँटीट्रस्ट दंड रद्द करण्याच्या खालच्या कोर्टाच्या निर्णयाचा बचाव केला आहे. युरोपियन रेग्युलेटरने **2006 ते 2016** या काळात ऑनलाइन जाहिरात करारांमध्ये (Online advertising contracts) वापरलेल्या निर्बंधात्मक कलमांमुळे (restrictive clauses) टेक जायंटवर हा दंड ठोठावला होता. गुंतवणूकदार या प्रकरणावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण हे प्रकरण युरोपमधील Google च्या बाजारपेठेतील पद्धतींवरील व्यापक आणि दीर्घकालीन नियामक तपासणीचा भाग आहे.
काय आहे प्रकरण?
Alphabet च्या Google युनिटने युरोपियन युनियनच्या कोर्टात (Court of Justice of the European Union) €1.49 अब्ज युरोचा अँटीट्रस्ट (Antitrust) दंड रद्द करणाऱ्या कायदेशीर विजयाचा बचाव करण्यासाठी बाजू मांडली आहे. युरोपियन कमिशनने 2019 मध्ये Google वर ऑनलाइन सर्च जाहिरात बाजारात (online search advertising market) स्पर्धा-विरोधी वर्तन (anti-competitive behavior) केल्याचा आरोप करत हा दंड ठोठावला होता.
या प्रकरणात मुख्य मुद्दा हा होता की, Google ने थर्ड-पार्टी वेबसाइट्ससोबत केलेल्या करारांमध्ये (contracts) अशी निर्बंधात्मक कलमे वापरली होती, ज्यामुळे Google च्या AdSense प्लॅटफॉर्मचा वापर करणाऱ्या या वेबसाइट्सवर प्रतिस्पर्धी जाहिरात सेवांना (competing advertising services) जाहिराती दाखवण्यास प्रतिबंध होता. कमिशनच्या मते, यामुळे बाजारातील स्पर्धेला (market competition) बाधा येत होती.
कायदेशीर युक्तिवाद आणि नियामक दृष्टिकोन
सुनावणीदरम्यान, Google च्या कायदेशीर प्रतिनिधींनी सांगितले की खालच्या कोर्टाने तथ्यांचे संपूर्ण मूल्यांकन करून दंड रद्द करण्याचा निर्णय घेतला होता. कंपनीचा युक्तिवाद आहे की, प्रतिस्पर्धकांना बाजारात काम करण्यासाठी पुरेशा संधी उपलब्ध होत्या, याचा पुरावा कमिशनने विचारात घेतला नाही. याउलट, युरोपियन कमिशनच्या वकिलांचे म्हणणे आहे की, खालच्या कोर्टाने कायदेशीर मानकांचा (legal standards) चुकीचा अर्थ लावला.
नियामकांना चिंता आहे की, जर सध्याचा निर्णय कायम राहिला, तर डिजिटल क्षेत्रात (digital sector) निर्बंधात्मक व्यावसायिक पद्धतींना (restrictive business practices) आव्हान देणे अधिकाऱ्यांसाठी अधिक कठीण होऊ शकते. हा वाद 2006 ते 2016 या काळातील व्यावसायिक पद्धतींशी संबंधित आहे. कमिशनच्या तपासाला सुरुवात झाल्यानंतर 2016 मध्ये Google ने या कलमांना काढून टाकले.
जरी हा विशिष्ट दंड खालच्या कोर्टाने रद्द केला असला, तरी Alphabet साठी हा युरोपमधील सर्वात गाजलेल्या कायदेशीर लढ्यांपैकी एक आहे. गेल्या दोन दशकांत, युरोपियन कमिशनने विविध प्रकरणांमध्ये Google वर एकूण सुमारे €9.5 अब्ज युरोचा दंड ठोठावला आहे, ज्यामुळे नियामक तपासणी (regulatory oversight) Alphabet च्या युरोपियन कार्याचा एक महत्त्वाचा भाग बनली आहे.
पुढील timeline आणि गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
गुंतवणूकदारांसाठी, या दंडांची कायदेशीर स्थिती हा कंपनीच्या नियामक जोखीम प्रोफाइलचा (regulatory risk profile) एक महत्त्वाचा पैलू आहे. कोर्ट ऑफ जस्टिस 12 नोव्हेंबर, 2026 रोजी एका कोर्ट सल्लागाराचे (court adviser) मत अपेक्षित आहे. यानंतर काही महिन्यांत कोर्टाचा अंतिम निर्णय येण्याची शक्यता आहे. या निकालामुळे Google भविष्यात आपले जाहिरात करार (advertising contracts) कसे तयार करेल आणि टेक उद्योगात (tech industry) नियामक हस्तक्षेपासाठी कायदेशीर मर्यादा कशा ठरवल्या जातील, यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदार या timeline कडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण अंतिम निकाल कंपनीच्या दीर्घकालीन कायदेशीर तरतुदींवर (legal provisions) आणि युरोपियन युनियनमधील कार्यान्वित धोरणांवर (operating strategy) परिणाम करू शकतो.