इंजिनिअरिंग क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी Larsen & Toubro ने आपल्या व्यवसायाच्या पद्धतीत मोठा बदल केला आहे. आता केवळ कंत्राट घेण्याऐवजी कंपनी डेटा सेंटर्स आणि ग्रीन हायड्रोजन सारख्या पायाभूत सुविधा स्वतःच्या मालकीचे ठेवण्यावर भर देत आहे.
गेल्या दशकात Larsen & Toubro (L&T) प्रामुख्याने 'अॅसेट-लाईट' मॉडेलवर काम करत होती. म्हणजे, कंपनी केवळ इतरांसाठी पायाभूत सुविधा उभारण्याचे काम (Contractor) करत होती. पण आता ही रणनीती बदलून कंपनी स्वतःचे 'अॅसेट' (Assets) तयार करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. या बदलाचा मुख्य उद्देश केवळ एकवेळचे कंत्राटी उत्पन्न न मिळवता, दीर्घकालीन आणि सातत्यपूर्ण (Recurring) महसूल मिळवणे हा आहे.
डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चरवर भर
L&T ने डेटा सेंटर आणि क्लाउड सेवांचा व्यवसाय आपल्या पूर्ण मालकीच्या Vyoma.AI या उपकंपनीकडे वर्ग केला आहे. या व्यवहाराचे मूल्य ₹1,400 कोटी इतके आहे. सध्या नवी मुंबईत कंपनी 40-मेगावॅट क्षमतेचे AI-रेडी डेटा सेंटर उभारतेय आणि भविष्यात हे लक्ष्य 200-मेगावॅट पर्यंत नेण्याचा त्यांचा मानस आहे. यामुळे कंपनी आता केवळ कंत्राटदार राहिलेली नाही, तर ती एक सर्विस प्रोव्हायडर बनली आहे.
ग्रीन एनर्जी क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक
डिजिटल क्षेत्राप्रमाणेच L&T ने ऊर्जा क्षेत्रातही 'Build-Own-Operate' (BOO) मॉडेल स्वीकारले आहे. कंपनीने Indian Oil Corporation च्या पानिपत रिफायनरीमध्ये ग्रीन हायड्रोजन प्रकल्पाचे काम हाती घेतले आहे. या प्रकल्पाचे मालक आणि ऑपरेटर स्वतः L&T असणार असून, हा करार तब्बल 25 वर्षांच्या कालावधीसाठी आहे. याचा अर्थ पुढील दोन दशकांहून अधिक काळ कंपनीला या प्रकल्पातून नियमित उत्पन्न मिळणार आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत आव्हाने?
हे बदल कंपनीच्या भविष्यासाठी चांगले असले, तरी त्यासाठी लागणारे भांडवल खूप मोठे आहे. पारंपारिक बांधकामाच्या तुलनेत डेटा सेंटर्स आणि हायड्रोजन प्लांट्स उभारणे खूप महागडे असते. त्यामुळे कंपनीला कॅश फ्लो (Cash Flow) आणि कर्जाचे प्रमाण संतुलित ठेवावे लागेल. तसेच, या क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा आणि प्रकल्प वेळेत पूर्ण करण्याचे आव्हान यामुळे येणाऱ्या काळात गुंतवणूकदारांचे लक्ष कंपनीच्या अंमलबजावणीवर (Execution) असणार आहे.