भारताच्या टँकर निर्यातीने जून तिमाहीत तब्बल **$1.36 अब्ज डॉलर्स**ची कमाई केली आहे. मागील वर्षी याच तिमाहीत ही कमाई केवळ **$221.1 दशलक्ष डॉलर्स** होती. निर्यातीत ६ पटींहून अधिक वाढ झाली असून, जहाजांची संख्या १० वरून २३ पर्यंत पोहोचली आहे. संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि इतर जागतिक बाजारांतील मागणी हे यामागील प्रमुख कारण आहे. यामुळे भारताची जहाजबांधणी क्षेत्रातील वाढती क्षमता दिसून येते, मात्र जागतिक सागरी धोकेही कायम आहेत.
एफवाय२७ च्या पहिल्या तिमाहीत निर्यातीत प्रचंड वाढ
आर्थिक वर्ष २७ (FY27) च्या जून तिमाहीत भारताच्या टँकर निर्यातीने मोठी झेप घेतली आहे. या तिमाहीत निर्यातीचे मूल्य $1.36 अब्ज डॉलर्स पर्यंत पोहोचले, जे मागील वर्षीच्या याच कालावधीतील $221.1 दशलक्ष डॉलर्सच्या तुलनेत सहा पटींहून अधिक आहे. निर्यातीतील या मूल्याच्या वाढीबरोबरच व्यापाराचे प्रमाणही वाढले असून, टँकरची निर्यात १० जहाजांवरून २३ जहाजांपर्यंत पोहोचली आहे.
संयुक्त अरब अमिराती (UAE) ठरली सर्वात मोठी बाजारपेठ
या निर्यातीसाठी संयुक्त अरब अमिराती (UAE) ही सर्वात मोठी बाजारपेठ म्हणून उदयास आली आहे. UAE ने $900.8 दशलक्ष डॉलर्स किमतीचे टँकर आयात केले. याव्यतिरिक्त, सिंगापूरने $146.4 दशलक्ष डॉलर्स आणि ओमानने $131.6 दशलक्ष डॉलर्स किमतीच्या टँकरची आयात केली. भारत आता इजिप्त, दक्षिण आफ्रिका, व्हिएतनाम आणि इंडोनेशिया यांसारख्या नवीन देशांमध्येही निर्यात करत आहे, ज्यामुळे भारतीय बनावटीच्या जहाजांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक स्वीकृती मिळत असल्याचे दिसून येते.
जहाजबांधणी क्षेत्रातील भारताची वाढती क्षमता
या निर्यात वाढीमुळे भारताच्या सागरी अभियांत्रिकी क्षमतेत एक महत्त्वपूर्ण बदल दिसून येतो. पारंपारिकरित्या, जहाजबांधणी क्षेत्र आयातीवर अधिक अवलंबून होते. परंतु, अलीकडील जहाजांच्या वितरणातील वाढ दर्शवते की देशांतर्गत उत्पादन क्षमता वाढत आहे. जहाज आणि सागरी क्षेत्रातील सूचीबद्ध कंपन्यांमध्येही याचे सकारात्मक पडसाद उमटले आहेत. उदाहरणार्थ, शिपिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (SCI) ने जून तिमाहीत 74.9% वर्षा-दर-वर्षाच्या वाढीसह ₹619.34 कोटीचा एकत्रित निव्वळ नफा नोंदवला आहे, जो सागरी व्यापारातील एकूण सकारात्मक ट्रेंडशी सुसंगत आहे.
गुंतवणुकीतील धोके आणि आव्हाने
निर्यात वाढ ही जहाजबांधणी उद्योगासाठी एक सकारात्मक बाब असली तरी, गुंतवणूकदारांनी या क्षेत्रातील आव्हानांवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. जहाजबांधणी हा एक भांडवल-केंद्रित व्यवसाय आहे, ज्यासाठी मोठ्या प्रमाणात सुरुवातीची गुंतवणूक आणि दीर्घकालीन प्रकल्प अंमलबजावणीची आवश्यकता असते. प्रकल्प वेळेवर पूर्ण न झाल्यास किंवा कर्जाचा खर्च वाढल्यास रोख प्रवाहावर (Cash Flow) दबाव येऊ शकतो.
जागतिक सागरी व्यापारातील धोके
त्याशिवाय, जागतिक जहाज वाहतूक क्षेत्र अजूनही धोक्यांचा सामना करत आहे. लाल समुद्रातील संकट, जे ऑगस्ट २०२६ पर्यंत 1,000 दिवसांहून अधिक काळ सुरू आहे, त्याचा जागतिक सागरी लॉजिस्टिक्सवर परिणाम होत आहे. यामुळे वाहतुकीच्या वेळेत अनिश्चितता, मालवाहतूक दरात वाढ आणि शिपिंग कंपन्यांसाठी विमा खर्चात वाढ यासारख्या समस्या निर्माण झाल्या आहेत. हे घटक नवीन टँकरची एकूण मागणी आणि या क्षेत्रातील कंपन्यांच्या नफ्यावर परिणाम करू शकतात.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
गुंतवणूकदारांसाठी, येणाऱ्या तिमाहीत ही निर्यात वाढ टिकून राहील की नाही हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. जागतिक ऑर्डर बुकची स्थिरता, भारतीय शिपयार्ड्सची मोठ्या प्रकल्पांना वेळेवर आणि खर्चाच्या मर्यादेत पूर्ण करण्याची क्षमता आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्गांवर भू-राजकीय तणावाचा संभाव्य परिणाम यासारख्या घटकांवर लक्ष ठेवावे लागेल.