Raman Research Institute (RRI) च्या संशोधकांनी 'मायक्रोजेल्स'च्या (Microgels) प्रवाहावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी 'थर्मल शॉक'चा वापर करण्याची किमया साधली आहे. हा शोध भविष्यात कॅन्सरसारख्या आजारांवरील औषधोपचार अधिक अचूक आणि कमी साईड इफेक्ट्स असलेले बनवण्यासाठी मैलाचा दगड ठरू शकतो.
बेंगळुरूस्थित Raman Research Institute (RRI) मधील संशोधक सोनाली कवाळे आणि प्रोफेसर रंजिनी बंडोपाध्याय यांच्या नेतृत्वाखालील टीमने मटेरियल सायन्समध्ये एक महत्त्वाची झेप घेतली आहे. या संशोधकांनी प्रयोगशाळेत 'जाम्ब' (jammed) झालेल्या मायक्रोजेल्सवर अचानक तापमानातील बदल किंवा 'थर्मल शॉक' देऊन त्यांना द्रवाप्रमाणे प्रवाहित करण्यात यश मिळवले आहे. या प्रक्रियेमुळे त्या पदार्थाची 'स्ट्रक्चरल मेमरी' नष्ट होते, ज्यामुळे पूर्वी कठीण वाटणारी ही जड, काचेसारखी (glass-like) द्रव्ये आता सहज हाताळता येणे शक्य झाले आहे.
मायक्रोजेल्स आणि औषधोपचारांमधील महत्त्व
मायक्रोजेल्स म्हणजे अत्यंत लहान कण, जे मोठ्या प्रमाणात पाणी शोषून घेऊ शकतात. जेव्हा हे कण दाटीवाटीने एकत्र येतात, तेव्हा त्यांची हालचाल बंद होऊन ते एका घट्ट सॉलिडसारखे बनतात. संशोधकांच्या मते, जर आपण या प्रक्रियेवर नियंत्रण मिळवले, तर औषध नेमके शरीराच्या त्याच भागात सोडून देता येईल, जिथे ट्यूमर किंवा गाठ आहे. यामुळे शरीराच्या इतर निरोगी पेशींवर होणारा औषधांचा दुष्परिणाम टाळणे शक्य होईल.
भविष्यातील संधी आणि आव्हाने
या संशोधनात ३४ अंश सेल्सिअस तापमानाचा एक 'थ्रेशहोल्ड' (Threshold) महत्त्वाचा मानला जात आहे. जर या तापमानाला औषध रिलीज झाले, तर उपचारांची अचूकता कित्येक पटीने वाढू शकते. मात्र, हे संशोधन सध्या पूर्णपणे प्रयोगशाळेतील (Experimental stage) टप्प्यावर आहे. हे तंत्रज्ञान प्रत्यक्ष क्लिनिकल वापरासाठी येण्यापूर्वी बायोकॉम्पॅटिबिलिटी चाचण्या, मानवी क्लिनिकल ट्रायल्स आणि नियामक मंडळांच्या अनेक कडक मंजुरी प्रक्रियेतून जाणे बाकी आहे.