National Sickle Cell Anaemia Elimination Mission आता मास स्क्रीनिंगकडून कायमस्वरूपी 'वेलनेस हब' उभारण्याकडे वळली आहे. आतापर्यंत **७.२७ कोटी** लोकांची तपासणी पूर्ण झाली असून, आता आदिवासी भागातील रुग्णांना आयुष्यभर दर्जेदार उपचार मिळवून देण्यावर सरकारचा भर आहे.
स्क्रीनिंगपासून उपचारांकडे वाटचाल
नॅशनल सिकल सेल ॲनिमिया निर्मूलन मोहिमेने आता एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर प्रवेश केला आहे. ऑगस्ट २०२६ पर्यंत ७.२७ कोटी नागरिकांची तपासणी पूर्ण झाली असून, सुमारे २.५ लाख सक्रिय रुग्णांची नोंद करण्यात आली आहे. आता या रुग्णांचे आयुष्यभर व्यवस्थापन कसे करायचे, हे सरकारपुढील मोठे आव्हान आहे.
'वेलनेस हब'ची संकल्पना
राजस्थान, महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यांसारख्या सिकल सेलचा प्रादुर्भाव जास्त असलेल्या राज्यांमध्ये विशेष 'सिकल सेल वेलनेस हब' उभारले जात आहेत. यामुळे मोठ्या शहरांमधील हॉस्पिटलवरील ताण कमी होऊन, उपचार थेट ग्रामीण आणि आदिवासी वस्त्यांच्या जवळ उपलब्ध होणार आहेत. 'आयुष्मान आरोग्य मंदिर' यांसारख्या विद्यमान पायाभूत सुविधांचा वापर करून रक्त संक्रमण (Blood Transfusion) आणि नियमित देखरेखीची सोय केली जात आहे.
खासगी क्षेत्राची भागीदारी
या मोहिमेला गती देण्यासाठी 'Novo Nordisk Education Foundation' सारख्या संस्था आरोग्य विभागाशी हातमिळवणी करत आहेत. यामुळे फ्रंटलाईन वर्करचे प्रशिक्षण आणि जागतिक दर्जाचे क्लिनिकल प्रोटोकॉल भारताच्या आरोग्य यंत्रणेत समाविष्ट करणे शक्य होत आहे.
समोरील आव्हाने
जरी ही मोहीम आशादायी असली, तरी काही तांत्रिक आव्हाने कायम आहेत. विशेषतः दुर्गम भागात 'हायड्रॉक्सियुरिया' (Hydroxyurea) सारखी महत्त्वाची औषधे सातत्याने पोहोचवणे आणि निदानानंतर रुग्णांचे नियमित फॉलो-अप घेणे, हे मोठे आव्हान आहे. ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधा आणि मनुष्यबळातील तफावत पाहता, उपचारांचे स्टँडर्डायझेशन करण्यासाठी सरकारला दीर्घकालीन निधी आणि नियोजनाची गरज भासणार आहे.