हैदराबादमधील PopVax ने 'फ्रिज-स्टेबल' mRNA लसीच्या मानवी चाचण्या सुरू केल्या आहेत. भारताची फार्मा इंडस्ट्री आता जेनेरिक औषधांकडून नोव्हेल ड्रग डिस्कवरीकडे (Novel Drug Discovery) वळत असून, हे मोठे बदल गुंतवणूकदारांसाठी संधी आणि आव्हाने दोन्ही घेऊन आले आहेत.
भारतीय फार्मा क्षेत्रात आता एक धोरणात्मक बदल पाहायला मिळत आहे. दशकानुदशके जेनेरिक औषधांच्या उत्पादनात जगात अग्रेसर असलेल्या भारतीय कंपन्या आता हाय-व्हॅल्यू आणि नवीन औषध संशोधनावर (Novel Drug Discovery) भर देत आहेत. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे हैदराबादस्थित बायोटेक स्टार्टअप PopVax ने सुरू केलेली 'फ्रिज-स्टेबल' mRNA लसीची मानवी चाचणी.
फ्रिज-स्टेबल तंत्रज्ञानाचे महत्त्व
सध्याच्या mRNA लसींना अतिशय कमी तापमानात (सब-झिरो स्टोरेज) ठेवावे लागते, ज्यामुळे विकसनशील देशांत लॉजिस्टिकचा मोठा प्रश्न निर्माण होतो. मात्र, PopVax ची लस सामान्य रेफ्रिजरेशनमध्ये ९ महिन्यांहून अधिक काळ स्थिर राहू शकते. यामुळे लसीच्या वितरणाचा खर्च आणि व्याप्ती यावर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.
जेनेरिक मॉडेल्सच्या पलीकडे
भारतीय फार्मा कंपन्यांचा आतापर्यंतचा विकास हा स्वस्त जेनेरिक औषधांच्या उत्पादनावर अवलंबून होता, परंतु वाढत्या स्पर्धेमुळे आता नफ्याचे प्रमाण (Margins) कमी होत आहे. त्यामुळे कंपन्या आता 'फर्स्ट-इन-क्लास' औषध संशोधनाकडे वळत आहेत. सध्याच्या देशांतर्गत R&D पाइपलाइनपैकी सुमारे १७% मॉलिक्यूल्स हे याच प्रवर्गातील आहेत. सरकारकडून देखील PRIP योजनेअंतर्गत ₹१,६०० कोटी आणि एकूण ₹१ ट्रिलियन चा RDI फंड संशोधनासाठी उपलब्ध करून दिला जात आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके आणि आव्हाने
संशोधनाचा मार्ग सोपा नाही. भारतात सध्या सुमारे २२५ मॉलिक्यूल्सवर संशोधन सुरू असले तरी, चीनसारख्या जागतिक प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत हे प्रमाण कमी आहे. औषध संशोधन हे जेनेरिक उत्पादनापेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे; यात अपयशाचे प्रमाण (High failure rates) जास्त आहे आणि संशोधनासाठी मोठ्या प्रमाणात भांडवलाची गरज असते. गुंतवणूकदारांनी स्टार्टअप्सची आर्थिक स्थिती आणि क्लिनिकल ट्रायल्सचा प्रवास यांचा बारकाईने अभ्यास करणे गरजेचे आहे.