कर्करोग उपचार महागले! विमा असूनही रुग्णांना भुर्दंड, काय आहे कारण?

कर्करोग रुग्णांवर आर्थिक संकट

भारतातील अनेक कुटुंबांसाठी आरोग्य विम्याचं आश्वासन कर्करोगासारख्या गंभीर आजारात पणाला लागतंय. पॉलिसींचा उद्देश आर्थिक सुरक्षा देणं हा असला तरी, प्रत्यक्षात अनेक रुग्ण उपचारांवर येणाऱ्या एकूण खर्चाच्या 70-75% रक्कम स्वतःच्या खिशातून भरताना दिसत आहेत. पॉलिसींमध्ये असलेलं कव्हरेज आणि प्रत्यक्ष वैद्यकीय बिलं यात मोठी तफावत निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे कुटुंबांवर मोठं आर्थिक ओझं येत आहे.

पॉलिसी कव्हरेजमधील मोठी तफावत

आरोग्य विमा पॉलिसींची रचना अनेकदा या समस्येला कारणीभूत ठरते. समजा, एखाद्या पॉलिसीचं एकूण विमा संरक्षण ₹5 लाख असेल, तरी कर्करोग उपचारांसाठी मिळणारी रक्कम अनेकदा विशिष्ट सब-लिमिट्समुळे (Sub-limits) कमी होते. केमोथेरपी, रेडिएशन थेरपी किंवा हॉस्पिटलमधील रूम रेंट यांसारख्या सेवांसाठी विमा कंपनी किती पैसे देईल, हे आधीच ठरलेलं असतं. जर या मर्यादा कमी असतील, तर उरलेला सगळा खर्च रुग्णाला उचलावा लागतो.

याशिवाय, अनेक विमा प्लॅन्समध्ये आधुनिक वैद्यकीय उपचारांचा समावेश नसतो. 'टार्गेटेड थेरपी' (Targeted Therapies) सारखे उपचार, जे अनेक कर्करोगांसाठी आता सामान्य झाले आहेत, ते अनेकदा वगळले जातात किंवा त्यांची भरपाई मिळवणं अवघड होतं. काही वेळा हे जीवनरक्षक औषधं बाह्यरुग्ण विभागात (Outpatient basis) दिली जातात, म्हणजे रुग्णाला हॉस्पिटलमध्ये दाखल होण्याची गरज नसते. पण अनेक पारंपरिक विमा पॉलिसी २४ तासांच्या हॉस्पिटलमधील दाखल होण्यावरच भरपाई देतात. त्यामुळे, या बाह्यरुग्ण उपचारांचा खर्च पूर्णपणे रुग्णाला उचलावा लागतो.

नव्या उपचार पद्धतींचा वाढता खर्च

वैद्यकीय तज्ञांच्या मते, कर्करोगाच्या अत्याधुनिक उपचार पद्धती हा वाढत्या खर्चामागचं प्रमुख कारण आहे. इम्युनोथेरपी (Immunotherapy) आणि तोंडावाटे घेण्याच्या टार्गेटेड थेरपी (Oral Targeted Therapies) खूप प्रभावी आहेत, पण त्यांची किंमतही जास्त असते. एका डोसची किंमत ₹1 लाखापेक्षा जास्त असू शकते. 'आयुष्मान भारत PM-JAY' सारख्या सरकारी योजना ₹5 लाखांपर्यंत वार्षिक संरक्षण देतात, पण गंभीर किंवा पुन्हा उद्भवलेल्या कर्करोगासाठी, जिथे एकूण खर्च ₹20-30 लाखांपर्यंत जाऊ शकतो, तिथे ही मर्यादा अपुरी पडते.

कर्करोग तज्ञ (Oncologists) सांगतात की, विमा कंपन्या अनेकदा तांत्रिक कारणांचा (Technical Exclusions) वापर करून दाव्यांना (Claims) मंजुरी देण्यास नकार देतात. यामुळे एक जटिल प्रक्रिया सुरू होते, ज्यात कुटुंबांना आजाराच्या भावनिक धक्क्यासोबतच दीर्घकाळ चालणाऱ्या भरपाई प्रक्रियेतून जावं लागतं. 'कॅशलेस' (Cashless) सुविधांचा वापर करण्यावरही अनेकदा निर्बंध येतात, कारण पूर्व-मान्यता (Prior Authorization) किंवा पॉलिसीनुसार कोणत्या उपचारांना मान्यता आहे, यावर वाद निर्माण होतात.

आर्थिक परिणाम आणि काय पाहावं?

या सगळ्यामुळे, आरोग्य विमा अनेकदा वाटतो तितका सर्वसमावेशक संरक्षण देत नाही. आरोग्यसेवेसाठी आर्थिक नियोजन करताना, केवळ एकूण विमा रकमेपलीकडे जाऊन पॉलिसी डॉक्युमेंट्स बारकाईने पाहणं गरजेचं आहे.

गुंतवणूकदार आणि ग्राहकांनी याकडे लक्ष ठेवावं की, विमा कंपन्या अधिक विशिष्ट कर्करोग रायडर्स (Cancer Riders) किंवा नवीन उपचार पद्धतींना स्पष्टपणे कव्हर करणाऱ्या पॉलिसी आणतात का. जसा आरोग्य क्षेत्रात महागड्या नवीन औषधांचा विकास होत राहील, तसतसं विमा कंपन्यांना त्यांच्या उत्पादनांमध्ये सुधारणा करणं महत्त्वाचं ठरेल. रुग्णांसाठी, बाह्यरुग्ण सेवा, निदान चाचण्या आणि कर्करोग उपचारांसाठी विशिष्ट सब-लिमिट्सचा समावेश असलेल्या सर्वसमावेशक कव्हरेजची निवड करणं, हे केवळ मूळ आरोग्य विमा पॉलिसींवर अवलंबून राहण्यापेक्षा अधिक महत्त्वाचं ठरेल.