छत्तीसगड: मृत पोलिसाला ४२ दिवसांनंतर 'रिकव्हरी'चा मेसेज, प्रशासनाच्या कारभारावर प्रश्नचिन्ह

धक्कादायक प्रकाराची सविस्तर माहिती

छत्तीसगडमधील अंबिकापूर मेडिकल कॉलेज रुग्णालयात एक धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. आयुष्यमान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) प्रणालीने एका रुग्णाच्या मृत्यूनंतर तब्बल ४२ दिवसांनी, त्याच्या रिकव्हरीचा (Recovery) ऑटोमेटेड मेसेज पाठवला आहे. पोलीस हवालदार देव नारायण राम यांना २६ जून २०२६ रोजी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते आणि ३० जून २०२६ रोजी त्यांचे निधन झाले. मात्र, ११ ऑगस्ट रोजी त्यांच्या पत्नी सीमा कुजूर यांना त्यांच्या मोबाईलवर हा मेसेज मिळाला, ज्यात रुग्ण बरा होऊन घरी परतत असल्याचे नमूद केले होते.

प्रशासनाकडून काय चूक झाली?

या घटनेमुळे सरकारी आरोग्य योजनांच्या पोर्टलवरील रुग्ण नोंदींच्या (patient records) सत्यतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. रुग्णांचे कुटुंबीय आणि सर्वसामान्यांसाठी, अशा चुकांमुळे वैयक्तिक त्रास तर होतोच, पण प्रशासकीय यंत्रणा लाभार्थींच्या स्थितीचे व्यवस्थापन कसे करते, यावरही मोठे प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.

रुग्णालयाने या घटनेची कबुली दिली आहे, पण विमा रकमेच्या गैरवापराचा दावा फेटाळला आहे. रुग्णालय प्रशासनाने स्पष्ट केले की, आयुष्मान कार्डचा वापर केवळ चार दिवसांच्या प्रत्यक्ष उपचारांसाठीच करण्यात आला होता. रुग्णालयाच्या म्हणण्यानुसार, रुग्णाच्या डिस्चार्ज (Discharge) किंवा केस क्लोजर (Closure) स्टेटसची माहिती सेंट्रल पोर्टलवर अपडेट करण्यास झालेल्या विलंबापामुळे हा चुकीचा संदेश गेला. ज्या कर्मचाऱ्याकडून ही चूक झाली, त्याला त्या जबाबदारीतून तात्काळ हटवण्यात आले आहे.

प्रशासकीय त्रुटी आणि भविष्यातील आव्हाने

शासकीय दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, हा प्रकार मोठ्या कल्याणकारी योजनांमधील (welfare programs) कार्यप्रणालीतील धोके दर्शवतो. PM-JAY सारख्या योजनांना लाभ योग्यरित्या मिळावेत आणि ते पूर्ण व्हावेत यासाठी रुग्णांच्या डेटाचे अचूक आणि सतत अपडेट (Update) होणे आवश्यक आहे. जेव्हा नोंदी रिअल-टाइममध्ये (Real-time) अपडेट होत नाहीत, तेव्हा प्रणालीमध्ये त्रुटी निर्माण होतात. मृताच्या पत्नीने म्हटल्याप्रमाणे, रुग्णालयातील व्यक्तींसाठी देखील अशा विसंगतींमुळे आरोग्य सेवेवरील विश्वास उडू शकतो.

मृताच्या कुटुंबीयांनी या प्रकरणाची औपचारिक चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. प्रशासकीय चूक का झाली आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी काय उपाययोजना आहेत, हे त्यांना जाणून घ्यायचे आहे. सर्वसामान्यांसाठी आणि धोरणकर्त्यांसाठी, आरोग्य विभागाने रुग्णांचा डेटा रुग्णालयातील प्रत्यक्ष स्थितीनुसार अचूकपणे सिंक (Sync) केला जाईल, यासाठी कोणती पाऊले उचलली जातात, यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. हा प्रकार सार्वजनिक निधीचा गैरवापर टाळण्यासाठी आणि सरकारी आरोग्य विमा योजनांची विश्वासार्हता टिकवून ठेवण्यासाठी डिजिटल स्वच्छता (Digital Hygiene) आणि प्रशासकीय जबाबदारीचे महत्त्व अधोरेखित करतो.