आसाम सरकारने कॅन्सर उपचारांसाठी एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. बेल्जियमच्या 'Ion Beam Applications' सोबत मिळून आसाममध्ये भारताचे पहिले सार्वजनिक क्षेत्रातील 'Proton Beam Therapy' केंद्र उभारले जाणार आहे. या **₹600 कोटींच्या** प्रकल्पासाठी वर्ल्ड बँकेची मदत घेतली जाणार असून, येत्या ३ वर्षांत हे केंद्र सुरू करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
आसाम सरकारने कॅन्सर उपचारांत क्रांती घडवण्यासाठी बेल्जियममधील 'Ion Beam Applications' (IBA) सोबत भागीदारी केली आहे. गुवाहाटी येथे उभारले जाणारे हे केंद्र भारताच्या सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेतील एक महत्त्वाचे पाऊल ठरणार आहे. सामान्यतः रेडिएशन थेरपीमध्ये एक्स-रेचा वापर केला जातो, मात्र 'प्रोटॉन बीम थेरपी'मध्ये प्रोटॉन बीमचा वापर केला जातो, ज्यामुळे निरोगी पेशींचे नुकसान न होता थेट कॅन्सर पेशींवर अचूक मारा करणे शक्य होते. सध्या ही अत्याधुनिक सुविधा मुंबई आणि चेन्नईसारख्या शहरांतील केवळ काही निवडक खाजगी रुग्णालयांमध्ये उपलब्ध आहे, जिथे उपचारांचा खर्च ₹50 लाखांच्या पुढे जातो.
प्रकल्पाचा आर्थिक आराखडा (Funding)
या प्रकल्पाचा एकूण खर्च ₹600 कोटी इतका आहे. यासाठी लागणारा निधी वर्ल्ड बँक आणि आसाम सरकारकडून उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. यामध्ये वर्ल्ड बँकेचे ₹315 कोटींचे कर्ज, तर आसाम सरकारचा ₹285 कोटींचा हिस्सा असेल. या निधीतून 'सायक्लोट्रॉन' (Cyclotron) मशीनची आयात, अत्याधुनिक इमारतीचे बांधकाम आणि तज्ञ डॉक्टरांच्या प्रशिक्षणावर खर्च केला जाईल.
ASSIST उपक्रम आणि भविष्यातील वाटचाल
हा प्रकल्प आसाम सरकारच्या 'ASSIST' (Assam State Secondary Healthcare Initiative for Service Delivery Transformation) उपक्रमाचा एक भाग आहे. आसामने आतापर्यंत नियोजित 17 पैकी 12 कॅन्सर हॉस्पिटलची साखळी कार्यान्वित केली आहे. आता या नव्या सुविधामुळे ईशान्य भारतातील रुग्णांचा मोठ्या शहरात जाण्याचा खर्च आणि वेळ वाचणार आहे.
आव्हाने आणि अंमलबजावणी
पुढील ३ वर्षांत हे केंद्र उभारण्याचे मोठे आव्हान सरकारसमोर आहे. प्रोटॉन थेरपी सेंटर्स हाताळणे अत्यंत क्लिष्ट असते. यासाठी अनुभवी मेडिकल फिजिक्सिस्ट आणि रेडिएशन ऑन्कोलॉजिस्टची गरज भासणार आहे. तसेच, या मशीनरीची देखभाल, वीज वापर आणि वेळोवेळी लागणारे कॅलिब्रेशन हे दीर्घकालीन ऑपरेशनल आव्हान असेल, ज्याकडे आरोग्य क्षेत्रातील तज्ञांचे लक्ष लागून राहिले आहे.