जपानचा येन (Yen) अमेरिकन डॉलरसमोर पुन्हा एकदा **160** च्या पातळीजवळ घसरला आहे, ज्यामुळे जपान सरकार आणि नियामकांनी केलेल्या हस्तक्षेपावर (Intervention) प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. व्याजदरातील तफावत आणि अमेरिकन बॉण्ड्सच्या विक्रीची भीती यामुळे जागतिक बाजारात अस्थिरता वाढण्याची शक्यता आहे.
येनची घसरण आणि सरकारची चिंता
जपानचा येन (Yen) अमेरिकन डॉलरसमोर पुन्हा एकदा 160 या मानसिक पातळीजवळ घसरला आहे. यामुळे जपानच्या धोरणकर्त्यांची कसोटी लागली आहे, कारण त्यांनी चलन मजबूत करण्यासाठी केलेले प्रयत्न फारसे यशस्वी ठरलेले नाहीत.
$50 बिलियनचा हस्तक्षेप फसला?
गेल्या वर्षी जुलै 2026 मध्ये, जपान आणि अमेरिकेने एकत्रितपणे $50 बिलियन पेक्षा जास्त रक्कम बाजारात ओतून येन मजबूत करण्याचा प्रयत्न केला होता. त्यावेळी येन 155 च्या पातळीपर्यंत पोहोचला होता, पण आता ही वाढ पूर्णपणे नाहीशी झाली आहे. बाजाराला आता अशा हस्तक्षेपाच्या परिणामकारकतेवर शंका आहे, कारण येन घसरण्याची मूळ कारणे कायम आहेत.
व्याजदरातील तफावत हे मुख्य कारण
येनच्या घसरणीचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे जपान आणि अमेरिका यांच्यातील व्याजदरातील मोठी तफावत. बँक ऑफ जपानने (Bank of Japan) आपले व्याजदर 1% वर ठेवले आहेत, तर अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (Federal Reserve) ते 3.5% ते 3.75% च्या दरम्यान ठेवले आहेत. यामुळे जागतिक गुंतवणूकदार 'कॅरी ट्रेड' (Carry Trade) करत आहेत, म्हणजेच ते कमी व्याजदरात जपानमधून पैसे घेऊन अमेरिकेत जास्त व्याजदरावर गुंतवणूक करत आहेत. जोपर्यंत ही तफावत कायम आहे, तोपर्यंत डॉलरची मागणी येनपेक्षा जास्त राहील आणि येनवर दबाव राहील.
जागतिक बाजारासाठी धोके
येनच्या घसरणीमुळे अमेरिकेच्या आर्थिक बाजाराला आणि एकूणच जागतिक गुंतवणूकदारांच्या भावनांना धोका निर्माण झाला आहे. जर येन 160 च्या पुढे घसरला, तर जपानला पुन्हा हस्तक्षेप करावा लागू शकतो. या मोठ्या हस्तक्षेपासाठी जपानला अमेरिकेचे ट्रेझरी बॉण्ड्स (U.S. Treasury bonds) विकावे लागतील.
अमेरिकन सरकारी बॉण्ड्सच्या मोठ्या विक्रीमुळे बॉण्ड यील्ड्स (Bond Yields) वाढू शकतात, ज्यामुळे शेअर बाजारात अस्थिरता निर्माण होऊ शकते. वाढत्या बॉण्ड यील्ड्समुळे कंपन्यांसाठी कर्जाचा खर्च वाढतो आणि शेअर बाजाराचे आकर्षण कमी होते. अमेरिकेतील घसरण अनेकदा आशियातील बाजारांमध्येही चिंतेचे वातावरण निर्माण करते.
गुंतवणूकदारांचे लक्ष कशावर?
गुंतवणूकदार आता दोन गोष्टींवर लक्ष ठेवून आहेत. पहिली म्हणजे जपान सरकारकडून आणखी काही थेट कारवाई होण्याची शक्यता. दुसरी आणि अधिक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सप्टेंबर 2026 मध्ये होणारी बँक ऑफ जपानची बैठक. या बैठकीत व्याजदर वाढण्याची शक्यता 60% ते 78% दरम्यान वर्तवली जात आहे. व्याजदर वाढल्यास, येन आणि डॉलरमधील तफावत कमी होण्यास मदत मिळेल आणि येनला अधिक टिकाऊ आधार मिळू शकेल.