सौदीतून परतणाऱ्या प्रवाशांमध्ये बदललेले लिंग गुणोत्तर? जागतिक बँकेचा केरळबाबत धक्कादायक अभ्यास

जागतिक बँकेचा अभ्यास: सौदी स्थलांतराचे केरळच्या लिंग समानतेवर परिणाम

गेल्या अनेक दशकांपासून, सौदी अरेबिया आणि इतर आखाती देशांमधील स्थलांतर हा केरळच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा राहिला आहे. यातून मिळणाऱ्या परकीय पैशांमुळे राज्यात विकास, गृहनिर्माण आणि शिक्षणाला मोठी चालना मिळाली आहे.

परंतु, जागतिक बँकेच्या 2022 मधील एका अभ्यास अहवालाने या पैलूच्या पलीकडे जाऊन सामाजिक परिणामांवर प्रकाश टाकला आहे. "Beyond Money: Does Migration Experience Transfer Gender Norms? Empirical Evidence from Kerala, India" या शीर्षकाखालील या अभ्यासात असे म्हटले आहे की, सौदी अरेबियातून परतणाऱ्या लोकांमध्ये पारंपरिक आखाती सामाजिक विचारांचा प्रभाव दिसून येतो, जो केरळच्या प्रगतीशील सामाजिक संकेतांपेक्षा वेगळा आहे.

अभ्यासाचे निष्कर्ष:

हा अभ्यास 2013 च्या केरळ मायग्रेशन सर्वेक्षणाच्या आकडेवारीवर आधारित आहे. यात सौदी अरेबियातून परतलेले, इतर आखाती देशांतून परतलेले आणि कधीही स्थलांतर न केलेले लोक यांच्या विचारांची तुलना करण्यात आली. अभ्यासात असे आढळले की, सौदीतून परतलेल्या लोकांमध्ये लिंग भूमिका, घरगुती निर्णय प्रक्रिया आणि लिंग-आधारित हिंसाचाराबद्दल अधिक पुराणमतवादी विचार दिसून आले. हे निष्कर्ष इतर घटकांचा विचार करूनही सांख्यिकीदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण असल्याचे दिसून आले.

या अभ्यासात असेही नमूद केले आहे की, लिंग समानतेबद्दलच्या विचारांमध्ये बदल झाला असला तरी, परतलेले लोक महिलांच्या कामाच्या ठिकाणी सहभागाला पूर्णपणे नाकारताना दिसून आले नाहीत. यामुळे, या बदलांचे स्वरूप जटिल आणि सूक्ष्म असल्याचे सूचित होते.

सामाजिक आणि धोरणात्मक संदर्भ:

या निष्कर्षांमुळे केरळमधील अनेक प्रमुख व्यक्तींनी यावर चिंता व्यक्त केली आहे. तिरुवनंतपुरमचे खासदार शशि थरूर यांनी या अभ्यासाला गंभीर सामाजिक चिंतनाचा विषय म्हटले आहे. पंतप्रधान यांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या सदस्य शामिका रवी यांनीही या निष्कर्षांना दुजोरा दिला आहे आणि गेल्या तीन दशकांपासून राज्यात होत असलेल्या सामाजिक बदलांशी ते जुळणारे असल्याचे म्हटले आहे.

केरळसाठी आर्थिक परिणाम:

जरी हा विषय थेट सार्वजनिक कंपन्या किंवा वित्तीय बाजाराशी संबंधित नसला तरी, केरळच्या दीर्घकालीन सामाजिक-आर्थिक भविष्यासाठी तो महत्त्वाचा आहे. राज्याचे आर्थिक मॉडेल मानवी भांडवलावर आधारित आहे आणि तेथील स्थानिक उपभोग आणि गुंतवणुकीत रेमिटन्सची (Remittances) भूमिका मोठी आहे.

सामाजिक नियम आणि शिक्षणाचे ट्रेंड हे भविष्यातील मनुष्यबळ उत्पादकता आणि सामुदायिक विकासासाठी महत्त्वपूर्ण निर्देशक आहेत. महिलांच्या हालचाली आणि लिंग समानतेकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोन बदलल्यास ते कालांतराने कामाच्या ठिकाणचे दर आणि सामाजिक सौहार्द यावर परिणाम करू शकते. केरळ आपले आर्थिक भविष्य घडवत असताना, हा अभ्यास एक आठवण करून देतो की स्थलांतराचा प्रभाव केवळ आर्थिक हस्तांतरणापुरता मर्यादित नाही, तर तो राज्याच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक ओळखीच्या मुळांना स्पर्श करतो.