World Bank चा मोठा अहवाल: दक्षिण आशियाची आर्थिक वाढ मंदावणार, पण India ancora मजबूत!
Overview
World Bank ने दक्षिण आशियासाठी आर्थिक वाढीचा अंदाज कमी केला आहे. **2026** मध्ये ही वाढ **6.3%** पर्यंत घसरण्याची शक्यता आहे, जी **2025** मध्ये अंदाजे **7%** होती. जागतिक ऊर्जा बाजारातील अस्थिरता हे यामागील प्रमुख कारण सांगितले जात आहे. India ची मजबूत देशांतर्गत मागणी (domestic demand) आणि Trade Deals मुळे प्रदेशाला काही प्रमाणात दिलासा मिळणार असला तरी, अनेक मोठे धोके अजूनही कायम आहेत.
दक्षिण आशियाची वाढ मंदावली
World Bank च्या अंदाजानुसार, दक्षिण आशियाची आर्थिक वाढ 2026 मध्ये 6.3% पर्यंत मंदावण्याची शक्यता आहे, जी 2025 मध्ये अंदाजित 7% होती. 2027 पर्यंत 6.9% पर्यंत सुधारणा अपेक्षित आहे, परंतु तात्काळ मंदावलेली गती काही कमकुवतता दर्शवते. असे असले तरी, हा प्रदेश इतर उदयोन्मुख आणि विकसनशील अर्थव्यवस्थांपेक्षा वेगाने वाढेल असा अंदाज आहे, ज्याचे मुख्य कारण India ची स्थिर कामगिरी असेल.
India ची मजबूत मागणी आणि Trade Deals
India ची अर्थव्यवस्था प्रादेशिक वाढीचे मुख्य इंजिन म्हणून पाहिली जात आहे. मजबूत देशांतर्गत मागणी (domestic demand) तसेच टॅरिफ कमी करणे आणि युरोपियन युनियन (European Union) सोबतचा फ्री ट्रेड करार (FTA) यांसारख्या अलीकडील Trade Deals मुळे एक भक्कम पाया मिळाला आहे. Union Minister Piyush Goyal यांच्या मते, India ने गेल्या काही वर्षांत नऊ फ्री ट्रेड Agreements (FTAs) केले आहेत, ज्यामुळे जागतिक GDP च्या सुमारे 70% आणि जागतिक व्यापाराच्या दोन तृतीयांश भागापर्यंत पोहोच मिळाली आहे.
जागतिक ऊर्जा खर्च आणि भू-राजकीय तणाव
दक्षिण आशियाची आयातित ऊर्जेवरील (imported energy) अवलंबित्व पाहता, त्याची वाढ जागतिक बाजारातील चढ-उतारांना विशेषतः संवेदनशील आहे. World Bank अहवाल पश्चिम आशियातील (West Asia) संघर्षामुळे होणाऱ्या संभाव्य परिणामांवर एक मोठा धोका म्हणून प्रकाश टाकतो. दीर्घकाळ चाललेला संघर्ष महागाई वाढवू शकतो, मध्यवर्ती बँकांना व्याजदर वाढविण्यास भाग पाडू शकतो आणि रेमिटन्स (remittances) कमी करू शकतो. तथापि, त्वरित तोडगा निघाल्यास वाढीला चालना मिळेल.
इतर प्रमुख धोके आणि धोरणात्मक गरजा
ऊर्जा समस्यांव्यतिरिक्त, जागतिक आर्थिक अस्थिरता, श्रीलंकेतील 'सायक्लोन Ditwah' सारख्या गंभीर हवामान घटना आणि सेवा निर्यातीवरील कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे (AI) बदलणारे परिणाम यांसारखे इतर प्रमुख धोके आहेत. या घटकांमुळे प्रदेशाच्या वाढत्या लोकसंख्येला रोजगार देण्यासाठी अधिक नोकऱ्या निर्माण करण्याची तातडीची गरज अधोरेखित होते. World Bank चे दक्षिण आशियासाठीचे उपाध्यक्ष Johannes Zutt यांनी वाढ टिकवून ठेवण्यासाठी, नोकऱ्या निर्माण करण्यासाठी आणि आर्थिक सामर्थ्य निर्माण करण्यासाठी प्रमुख धोरणात्मक सुधारणांचे (policy reforms) महत्त्व अधोरेखित केले. त्यांनी असेही सांगितले की, चांगली सार्वजनिक पायाभूत सुविधा (public infrastructure), कमी Trade barriers आणि व्यवसाय-अनुकूल परिस्थिती (business-friendly conditions) नवीन वाढीच्या क्षेत्रांना विकसित करण्यासाठी आणि गरिबी कमी करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहेत.
औद्योगिक धोरण: मिश्र परिणाम
अहवालात औद्योगिक धोरणांचाही (industrial policy) आढावा घेण्यात आला, ज्यात इतर उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांपेक्षा दुप्पट दराने त्याची अंमलबजावणी केली जात असल्याचे दिसून आले, मुख्यत्वे उत्पादन क्षेत्राला लक्ष्य केले जात होते. तथापि, या धोरणांनी सेवा क्षेत्राकडे (services sector) दुर्लक्ष केले आहे, जे शेतीबाहेरील रोजगार निर्मितीमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. आयातीवर निर्बंध घालणारी धोरणे आयातीची संख्या कमी करण्यात यशस्वी झाली आहेत, परंतु निर्यातीला चालना देण्याचे प्रयत्न लक्षणीयरीत्या वाढले नाहीत, असे बँकेने नमूद केले. World Bank च्या दक्षिण आशियासाठीच्या मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ Franziska Ohnsorge यांनी स्पष्ट केले की, या मिश्र परिणामांचे कारण म्हणजे देशांची धोरणे राबवण्याची मर्यादित क्षमता, खर्च करण्यासाठी कमी आर्थिक वाव आणि लहान बाजारपेठा. त्यांनी सुचवले की, व्यापक सुधारणा आवश्यक असल्या तरी, काळजीपूर्वक तयार केलेली औद्योगिक धोरणे विशिष्ट बाजार समस्या सोडविण्यात मदत करू शकतात.
