वर्ल्ड बँकेच्या नवीन अहवालानुसार, भारतातील केवळ **22%** वर्कफोर्सवर AI ऑटोमेशनचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. विकसित देशांच्या तुलनेत हा आकडा खूपच कमी आहे. मात्र, आयटी क्षेत्रातील भरती आणि तरुणांमधील **15.9%** बेरोजगारीचा दर गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची बाब ठरत आहे.
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे नोकऱ्या जातील अशी भीती व्यक्त केली जात असताना, वर्ल्ड बँकेने एक दिलासादायक चित्र मांडले आहे. अहवालानुसार, भारतातील केवळ 22 टक्के नोकऱ्यांवरच थेट AI चा परिणाम होऊ शकतो. विकसित देशांमध्ये हा धोका 60 टक्क्यांपर्यंत आहे, यावरून भारताची कृषी आणि व्यापार क्षेत्रावर आधारित अर्थव्यवस्था AI च्या बदलांशी जुळवून घेण्यासाठी अधिक सक्षम असल्याचे स्पष्ट होते.
आयटी क्षेत्रातील बदल
केवळ 8 टक्के पदे अशी आहेत जी पूर्णपणे AI द्वारे बदलली जाऊ शकतात. गेल्या काही काळात सहा मोठ्या आयटी कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांच्या संख्येत 64,000 ची कपात केली असली, तरी दुसरीकडे ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स (GCC) आणि इतर उदयोन्मुख क्षेत्रांनी सुमारे 7 लाख नवीन पदे निर्माण केली आहेत, ज्यामुळे समतोल राखला जात आहे.
चिंतेचे विषय
गुंतवणूकदारांनी काही जोखमींकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे:
- तरुण बेरोजगारी: 15 ते 29 वयोगटातील बेरोजगारीचा दर सध्या 15.9 टक्क्यांवर आहे, विशेषतः आयटी क्षेत्रातील एन्ट्री-लेव्हल भरती मंदावल्याचा फटका बसत आहे.
- कौशल्य विकास: भविष्यात कर्मचाऱ्यांना AI टूल्स वापरण्याचे प्रशिक्षण देणे अनिवार्य ठरणार आहे.
पुढील वाटचाल
सध्या 23 टक्के औपचारिक आणि 39 टक्के अनौपचारिक उपक्रम AI चा वापर करत आहेत. भारताला जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्यांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी स्वदेशी भाषिक मॉडेल्स (Indigenous language models) विकसित करण्यावर भर द्यावा लागेल, ज्यासाठी खाजगी क्षेत्राकडून मोठ्या गुंतवणुकीची गरज आहे.