भारतीय कंपन्या सध्या मोठ्या प्रमाणावर AI तज्ज्ञांची भरती करत आहेत. मात्र, केवळ कर्मचारी वाढवून फायदा नाही; अंतर्गत कामकाजात (Workflows) बदल न केल्यामुळे अनेक कंपन्यांना अपेक्षित उत्पादकता मिळत नसल्याचे समोर आले आहे.
भारतीय कंपन्यांमध्ये सध्या आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) तज्ज्ञांची भरती करण्याचा जणू ध्यास लागला आहे. देशात AI भरतीचा वार्षिक दर ३३% इतका वेगवान असला, तरी प्रत्यक्षात या गुंतवणुकीचा फायदा कंपनीच्या नफ्यावर (Bottom-line performance) होताना दिसत नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे केवळ तंत्रज्ञान आणणे, पण त्यासोबत व्यवसाय प्रक्रियेत (Business Processes) आवश्यक ते बदल न करणे.
'व्हॅनिटी मेट्रिक्स'चा सापळा
अनेक कॉर्पोरेट संस्था AI ला केवळ एक सॉफ्टवेअर अपडेट समजून चालल्या आहेत. यालाच तज्ज्ञ 'व्हॅनिटी मेट्रिक्स' म्हणतात. म्हणजे केवळ आपण 'इनोव्हेशन' करत आहोत हे दाखवण्यासाठी मोठ्या संख्येत भरती केली जाते, पण त्या कर्मचाऱ्यांना काम करण्यासाठी लागणारी अंतर्गत इन्फ्रास्ट्रक्चर पुरवली जात नाही. २०२५ च्या 'McKinsey Superagency in the Workplace' रिपोर्टनुसार, नेतृत्वाच्या पातळीवर होणारी ही चूक एक मोठी अडचण ठरत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचा इशारा
गुंतवणूकदारांनी आता केवळ एखाद्या कंपनीत किती AI इंजिनियर्स आहेत, हे पाहणे थांबवले पाहिजे. जर कंपनी जुन्याच पद्धतीच्या इनएफिशिएंट वर्कफ्लोवर चालत असेल, तर वाढत्या पगाराचा खर्च त्यांच्या मार्जिनवर (Profit Margins) दबाव आणू शकतो. खरे उत्पादन वाढवण्यासाठी टास्क-लेव्हल ॲनालिसिस गरजेचे आहे.
पुढील काळात शेअर बाजार अशाच कंपन्यांना बक्षीस देईल, ज्यांनी आपल्या ऑपरेशनल पद्धतीत मूलभूत बदल केले आहेत. आगामी अर्निंग कॉल्समध्ये मॅनेजमेंट 'वर्कफ्लो रिडिझाइन' किंवा 'प्रोसेस ऑटोमेशन'बद्दल काय बोलते, यावर गुंतवणूकदारांनी बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. जेथे मानवी कौशल्य आणि मशीनची ताकद यांचा ताळमेळ बसेल, तिथेच खरा 'रिटर्न ऑन इन्व्हेस्टमेंट' मिळेल.