विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FIIs) आता भारताबाहेर गुंतवणूक वळवत आहेत. शेअर बाजारातील वाढते व्हॅल्युएशन आणि कंपन्यांच्या नफ्यातील संथ वाढीमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे, तरीही भारतीय रिटेल गुंतवणूकदारांच्या पाठिंब्यामुळे बाजाराला काहीसा आधार मिळत आहे.
भारतीय शेअर बाजारात गेल्या काही दिवसांत विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) आपल्या गुंतवणुकीचा वेग कमी केला आहे. जागतिक स्तरावर भांडवलाचे नियोजन करताना हे गुंतवणूकदार आता भारताच्या तुलनेत इतर देशांच्या बाजारपेठांना अधिक पसंती देत आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे भारतीय कंपन्यांच्या शेअर्सचे सध्याचे 'व्हॅल्युएशन' आणि त्या तुलनेत त्यांच्या नफ्यात (Earnings) दिसून येणारी संथ वाढ.
भांडवलाची हालचाल आणि बाजार
जागतिक गुंतवणूकदार नेहमी अशा बाजारपेठांच्या शोधात असतात जिथे त्यांना कमी जोखमीत अधिक परतावा (Risk-adjusted returns) मिळेल. जेव्हा भारतीय बाजारातील शेअर्सचे भाव त्यांच्या प्रत्यक्ष नफ्यापेक्षा खूप वेगाने वाढतात, तेव्हा विदेशी गुंतवणूकदार तिथे 'व्हॅल्युएशन प्रीमियम' शोधू लागतात. जर कंपनीचा नफा वाढीचा वेग कमी असेल, तर परकीय गुंतवणूकदार आपले पैसे काढून इतर स्वस्त किंवा अधिक फायदेशीर बाजारपेठांकडे वळवतात. ही काही भारतावरील विश्वासाची कमतरता नाही, तर गुंतवणुकीच्या दृष्टीने घेतलेला एक तांत्रिक निर्णय आहे.
स्थानिक गुंतवणूकदारांचा आधार
आज बाजारात मोठी घसरण होत नाहीये, याचे मुख्य श्रेय भारतातील रिटेल गुंतवणूकदारांना आणि त्यांच्या SIP च्या माध्यमातून येणाऱ्या पैशाला जाते. मात्र, बाजार तज्ज्ञांच्या मते, केवळ स्थानिक तरलता (Domestic Liquidity) शेअरचे भाव जास्त काळ वर ठेवू शकत नाही. जर कंपन्यांच्या व्यवसायात प्रत्यक्ष वाढ दिसून आली नाही, तर भविष्यात भावावर दबाव येणे स्वाभाविक आहे.
भविष्यातील दिशा
भारताला जागतिक गुंतवणुकीचे केंद्र बनवून ठेवायचे असेल, तर आता धोरणात्मक सुधारणांवर भर देणे गरजेचे आहे. करप्रणाली, व्यवसायासाठी लागणारा खर्च आणि कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स या क्षेत्रांत सातत्य असणे आवश्यक आहे. गुंतवणूकदारांसाठी आता सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे कंपन्यांचे आगामी निकाल आणि त्यांचे 'व्हॅल्युएशन' हे नफ्याच्या गतीशी जुळतेय की नाही, याकडे लक्ष ठेवणे गरजेचे ठरणार आहे.