केविन वॉर्शचा सिनेटला इशारा: फेडरल रिझर्व्हची स्वायत्तता शिस्तीतूनच मिळेल!

फेडरल रिझर्व्हची 'कमावलेली' स्वायत्तता

सिनेटच्या बँकिंग समितीसमोर बोलताना केविन वॉर्श यांनी स्पष्ट केले की, फेडरल रिझर्व्हची स्वायत्तता ही एक हक्क नाही, तर ती मिळवावी लागते. त्यांच्या मते, जेव्हा फेडरल रिझर्व्ह आपल्या आर्थिक धोरणांच्या (Monetary Policy) पलीकडे जाऊन आर्थिक किंवा सामाजिक मुद्द्यांमध्ये हस्तक्षेप करते, तेव्हा तिची स्वायत्तता धोक्यात येते.

व्याजदर कपातीचा दबाव आणि महागाईचे आव्हान

राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प हे सातत्याने व्याजदर कमी करण्यासाठी फेडरल रिझर्व्हवर दबाव आणत आहेत. मात्र, अमेरिकेची अर्थव्यवस्था सध्या महागाईच्या धोक्यात आहे, जिथे फेडचे लक्ष्य स्थिर किमती ठेवणे आहे. वॉर्श यांनी फेडची स्वायत्तता आर्थिक धोरण ठरवण्याच्या स्वातंत्र्यापासून वेगळी करून नियामक (Regulatory) आणि वित्तीय देखरेख (Financial Oversight) या भूमिकांसाठी काँग्रेससोबत अधिक समन्वय आणि जबाबदारीची मागणी केली आहे. याचा अर्थ असा की, 2008 च्या आर्थिक संकटानंतर फेडरल रिझर्व्हने वाढवलेल्या अधिकारांमध्ये कपात केली जाऊ शकते.

आर्थिक परिस्थिती आणि वॉर्शचे धोरण

सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीत, 2026 च्या सुरुवातीला अमेरिकेची अर्थव्यवस्था भू-राजकीय घटना आणि ऊर्जेच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाईचा सामना करत आहे. मुख्य महागाई (Core Inflation) अजूनही फेडच्या 2% च्या लक्ष्यापेक्षा जास्त आहे. 2026 साठी आर्थिक वाढीचा अंदाज 2-2.4% आहे, तर बेरोजगारीचा दर जवळपास 4% आहे. मात्र, ऊर्जेच्या किमती महागाई आणखी वाढवण्याचा धोका निर्माण करतात. वॉर्श यांनी महागाई नियंत्रणावर (Inflation Control) अधिक भर देण्याचे संकेत दिले आहेत, जे बाजारातील अपेक्षांच्या विरोधात जाऊ शकते.

राजकीय दबाव आणि संभाव्य धोके

केविन वॉर्श यांना राजकीय दबावाचाही सामना करावा लागणार आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्याकडून व्याजदर कमी करण्याचा सतत येणारा दबाव फेडरल रिझर्व्हच्या स्वायत्ततेसाठी एक आव्हान आहे. काही टीकाकारांना चिंता आहे की वॉर्श या दबावापुढे झुकू शकतात, ज्यामुळे बाजाराचा विश्वास कमी होऊ शकतो. फेडचे अध्यक्ष जेरोम पॉवेल यांच्यावरील न्याय विभागाची (Justice Department) चौकशी देखील राजकीय दबाव वाढवते.

वॉर्शच्या कार्यकाळात काय बदल अपेक्षित?

जर केविन वॉर्श यांची पुष्टी झाली, तर फेडरल रिझर्व्ह अधिक कठोर आर्थिक धोरणांकडे वळू शकते, जिथे महागाई नियंत्रणावर मुख्य लक्ष असेल. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) महागाई कमी करण्यास मदत करू शकते, ज्यामुळे ते व्याजदर कपातीसाठी (Rate Cuts) दबाव आणू शकतात. मात्र, फेडरल रिझर्व्ह आणि बॉण्ड बाजाराला हे पटवून देणे एक मोठे आव्हान असेल. गुंतवणूकदार हे पाहतील की वॉर्श राजकीय मागण्या आणि डेटा-आधारित धोरण (Data-Driven Policy) यांचा समतोल कसा साधतात.