अमेरिकेतील १० वर्षांच्या ट्रेझरी यील्ड्स **५.३४%** वर पोहोचल्या आहेत, जो २००२ नंतरचा उच्चांक आहे. असे असतानाही गुंतवणूकदार Artificial Intelligence (AI) क्षेत्रातील शेअर्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करत आहेत. मात्र, वाढत्या व्याजामुळे कंपन्यांवर कर्जाचा बोजा वाढत असून, सध्याची मार्केट व्हॅल्यूएशन टिकून राहणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत जागतिक शेअर बाजारात एक विचित्र विरोधाभास पाहायला मिळत आहे. अमेरिकेतील १० वर्षांच्या ट्रेझरी यील्ड्स ५.३४% पर्यंत पोहोचल्या असूनही, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील इंडेक्स उच्चांकावर व्यवहार करत आहेत. सामान्यतः, सरकारी बाँड्सचे व्याजदर वाढल्यास शेअर्स कमी आकर्षक मानले जातात, कारण गुंतवणूकदारांना बाँड्समधून सुरक्षित परतावा मिळतो. मात्र, सध्याची AI मधील तेजी ही कंपन्यांच्या भविष्यातील उत्पादकतेवर आधारित आहे.
कर्ज घेऊन विस्तार करण्याची नवी पद्धत
पूर्वी टेक कंपन्या स्वतःच्या रोख रकमेतून (Cash) वाढीसाठी निधी उभारत असत, परंतु आता परिस्थिती बदलली आहे. २०२६ मध्ये टेक दिग्गज AI इन्फ्रास्ट्रक्चरवर अंदाजे $८६३ अब्ज खर्च करणार आहेत. यापैकी $२८२ अब्ज म्हणजे जवळपास एक-तृतीयांश खर्च हा कर्जातून (External Borrowing) केला जात आहे. या वाढत्या कर्ज अवलंबनामुळे, व्याजदर वाढल्यास त्याचा थेट फटका कंपनीच्या नेट प्रॉफिटला बसू शकतो, ज्याकडे गुंतवणूकदार सध्या दुर्लक्ष करत आहेत.
मार्जिन डेटचा उच्चांक आणि मार्केटमधील धोके
वैयक्तिक गुंतवणूकदारांचे वर्तनही बाजाराला अस्थिर बनवत आहे. जून २०२६ पर्यंत मार्जिन डेट (शेअर्स खरेदीसाठी ब्रोकर्सकडून घेतलेले कर्ज) $१.५ ट्रिलियन च्या विक्रमी पातळीवर पोहोचले आहे. जेव्हा बाजार इतक्या मोठ्या प्रमाणात कर्जावर आधारित असतो, तेव्हा किमतीत अचानक झालेली घसरण 'फोर्स्ड सेलिंग'ला आमंत्रण देऊ शकते.
भविष्यातील धोके आणि लक्ष देण्यासारख्या गोष्टी
सध्याची बाजारातील मजबूती ही भविष्यातील नफ्याच्या अपेक्षेवर उभी आहे. जर AI मुळे अपेक्षित उत्पादकता वाढली नाही किंवा ती येण्यास वेळ लागला, तर बाजारात मोठी दुरुस्ती (Correction) पाहायला मिळू शकते. आता सर्व गुंतवणूकदार अमेरिकेतील महागाईचे आकडे आणि Federal Reserve च्या धोरणांवर लक्ष ठेवून आहेत. जर महागाई जास्त राहिली, तर व्याजदर वाढीचा दबाव कॉर्पोरेट कर्ज आणि शेअरच्या किमतींवर नक्कीच वाढेल.