युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी ब्लॅक सी (Black Sea) मधील बंद पडलेले सागरी मार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी भारत, तुर्की आणि इजिप्तसोबत चर्चा सुरू केली आहे. या प्रयत्नांमुळे जागतिक बाजारपेठेतील कमोडिटीच्या किमती स्थिर होण्यास मदत होऊ शकते.
युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी ब्लॅक सी मधील अत्यंत महत्त्वाचे सागरी मार्ग पुन्हा सुरू करण्यासाठी कूटनीतिक हालचालींना वेग दिला आहे. युद्धामुळे विस्कळीत झालेली ही पुरवठा साखळी पुन्हा पूर्ववत करण्यासाठी भारत, तुर्की आणि इजिप्त यांसारख्या महत्त्वाच्या देशांसोबत चर्चा केली जात आहे. जागतिक बाजारासाठी ब्लॅक सी हा धान्य आणि ऊर्जेच्या व्यापाराचा कणा मानला जातो. या मार्गावरील निर्बंधांमुळे गहू, सूर्यफूल तेल आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीत वारंवार मोठी वाढ पाहायला मिळाली आहे.
भारतासाठी महत्त्व
भारताच्या दृष्टिकोनातून हा विषय अत्यंत संवेदनशील आहे, कारण युक्रेन हा भारताला सूर्यफूल तेल पुरवणारा एक प्रमुख देश आहे. जेव्हा या मार्गावर अडथळे निर्माण होतात, तेव्हा मालाचा विमा (Insurance cost) महाग होतो आणि त्याचा थेट परिणाम आपल्याकडील महागाईवर होतो. भारत आणि इजिप्तसारख्या तटस्थ देशांना सोबत घेऊन युक्रेनला एक सुरक्षित कॉरिडॉर निर्माण करायचा आहे, जेणेकरून अन्नधान्याची वाहतूक विनासायास होऊ शकेल.
तुर्कीची भूमिका आणि मध्यस्थी
या सर्व वाटाघाटींमध्ये तुर्कीची भूमिका सर्वात निर्णायक ठरणार आहे. तुर्कीकडे 'बॉसफोरस सामुद्रधुनी' (Bosphorus Strait) वर नियंत्रण आहे, जो ब्लॅक सी ला भूमध्य समुद्राशी जोडणारा एकमेव मार्ग आहे. याआधीही तुर्कीने युद्धात अडकलेल्या देशांमध्ये मध्यस्थी करण्याचे यशस्वी काम केले आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय पाहावे?
गुंतवणूकदारांसाठी पुढील काही काळ महत्त्वाचा आहे. प्रथम, या सागरी कराराचे स्वरूप काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष आहे. दुसरे म्हणजे, कार्गो जहाजांच्या विमा दरांमध्ये होणारी घट ही बाजारातील विश्वासाचे लक्षण असेल. जर या दरांमध्ये कपात झाली, तर जागतिक पुरवठा साखळी सुरळीत होत असल्याचे संकेत मिळतील, ज्यामुळे महागाई कमी होण्यास मदत होऊ शकते.